Ήρθε ο Λαζαρος, ήρθαν τα Βαγια

Κάλαντα του Λαζάρου της Αιανής

« Ἦρθε ὁ Λάζαρος, ἦρθαν τὰ Βάγια,
ἦρθε τῶν Βαγιῶν ἡ ἑβδομάδα.
Ήρθ’ ου Λάζαρους, ήρθαν τα βάγια.
ἦρθε ἡ Κυριακὴ ποὺ τρῶν᾿ τὰ ψάρια.
Ξύπνα Λάζαρε καὶ μὴν κοιμᾶσαι,
ἦρθε ἡ μέρα σου καὶ ἡ χαρά σου.
– Βάια, βάια του Βαϊού,
τρώμι ψάρια και κουλιού
και την άλλη Κυριακή,
τρώμε το παχύ τ’ αρνί.
– Η κουτίτσα σας αβγά γιννάει
κι η φουλίτσα σας δεν τα χουράει,
δώστε μας να τα χαρούμε
και του χρόνου πάλι να ρθούμε.
– Του καλαθάκι μ’ θέλ’ αβγό
κι η τζιπούλα μ’ θέλ’ κουκό[σες].
Λαζαρίνα, κουκουτίνα
βάλ’ αβγό στην καλαθίνα.»
Ήρθε, ήρθε πάλι η Πασχαλιά
με τα κόκκινα τα αυγά…… !!!

Μεγάλη Μέρα η σημερινή για τα ντόπια χωριά του Δήμου Κοζάνης. Γιορτάζουν τις Λαζαρίνες, τα κορίτσια του Λάζαρη. Φέτος σε 13 χωριά του Δήμου (Αιανή, Αγία Παρασκευή, Κρόκος, Λευκοπηγή, Άνω-Κώμη, Κάτω-Κώμη, Καισαρειά, Καρυδίτσα, Κήπος, Μηλιά, Καρυδίτσα, Μεταμόρφωση και Χρώμιο) που γεωγραφικά ανήκουν στην πρώην επαρχία Τσιαρτσιαμπά, οι γυναίκες κάθε ηλικίας στολίζονται τα καλά τους , φορούν την παραδοσιακή φορεσιά τους και υποδέχονται το Λάζαρη με ποικίλες εορταστικές εκδηλώσεις
Οι Λαζαρίνες, παρά τις τοπικές παραλλαγές που διαφοροποιούν οριακά το έθιμο από χωριό σε χωριό εκφράζονται ενιαία μέσα από τις ίδιες τελετουργικές κινήσεις, την χρωματική ποικιλομορφία των ίδιων κατά βάση πλουμιστών στολών , τον ιδιαίτερο πλούτο των τραγουδιών και των χορών τους.
Ο πυρήνας του εθίμου παραμένει ίδιος σχεδόν σε όλα τα χωριά: οι γυναίκες δημιουργούν τα μπλίκια τους, συγκεντρώνονται στο κονάκι τους , δίνουν τον όρκο τους, επισκέπτονται τον παπά και τον πρόεδρο όπως και τα σπίτια του χωριού, τραγουδούν, χορεύουν και μοιράζουν την λαζαρόπιτα, πηδούν τη γάστρα ή την πυρουστιά , προσκυνούν και μοιρολογούν την Παναγιά, χορεύουν στην κεντρική πλατεία ή στον αυλόγυρο της εκκλησίας τους.
Το έθιμο, κατάλοιπο της αρχαίας ελληνικής λαϊκής λατρείας , σχετίζεται σταθερά με τον ερχομό της άνοιξης, την αναγέννηση της φύσης και της ζωής. Όπως στο έθιμο παίρνουν μέρος μόνο γυναίκες είναι ουσιαστικά η γιορτή της νέας ζωής και της γονιμότητας των γυναικών που εξισώνεται με την ευκαρπία των αγρών. Στους χριστιανικούς χρόνους το έθιμο αναβαπτίστηκε στο πνεύμα της χριστιανικής πίστης και συνδέθηκε άμεσα με το έθιμο του Λαζάρου, ως «αγαπητό» πρόσωπο προς το λαό, προπομπό και προάγγελο της Ανάστασης του Χριστού ενώ στους χρόνους της Τουρκοκρατίας συμβόλιζε την ελπίδα του σκλαβωμένου γένους για την εθνική του απελευθέρωση.
Οι Λαζαρίνες αποτελώντας την κορύφωση των Πασχαλιάτικων Τελετουργιών στα ντόπια χωριά του Δήμου, επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο με τον ίδιο σεβασμό και την ίδια προσήλωση από τις γυναίκες των χωριών γι’ αυτό και τους αξίζει η ένταξη τους στο εθνικό ευρετήριο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και αργότερα στον αντιπροσωπευτικό κατάλογο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO.
Σ’ αυτή τη διαδικασία όλα τα χωριά , κατά το πρότυπο των Μωμόγερων, πρέπει να επιδείξουν ενωτικό πνεύμα, σεβόμενα τη φύση και τη δύναμη του εθίμου , που έφθασε ζωντανό και αλώβητο μέχρι τις μέρες μας , χωρίς να κολλά σε πρόσκαιρους τοπικισμούς ή πλασματικές ονοματοθεσίες