Θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας κάποιες σκέψεις σχετικά με τον τρόπο που προσεγγίζουμε έναν προβληματισμό, ένα ζήτημα ή ένα πρόβλημα που μπορεί να αντιμετωπίζουμε με το παιδί μας.
Το τελευταίο διάστημα εκπαιδεύομαι ως σύμβουλος γονέων και θα ήθελα να σας μεταφέρω κάτι που θεωρώ πως μπορεί να σας φανεί ιδιαίτερα χρήσιμο. Στη Συστημική προσέγγιση ψυχοθεραπείας και, πιο συγκεκριμένα, στην Αφηγηματική θεραπεία (η οποία αποτελεί μέρος της συστημικής), βασική αρχή είναι ότι:
«Ο άνθρωπος είναι ο άνθρωπος» και «το πρόβλημα είναι το πρόβλημα».
Με πιο απλά λόγια: ο άνθρωπος δεν είναι το πρόβλημα — το πρόβλημα είναι το πρόβλημα.
Συχνά, ως ειδικοί, ακούμε περιγραφές μέσα από τις οποίες οι γονείς τοποθετούν το πρόβλημα στο ίδιο το παιδί. Για παράδειγμα:
«Ο Γιώργος είναι πολύ επιθετικός / ζωηρός / χειριστικός».
Με αυτόν τον τρόπο, το πρόβλημα ταυτίζεται με τον Γιώργο. Ο Γιώργος γίνεται το πρόβλημα. Κι όμως, δεν είναι.
Ένα πολύ σημαντικό πρώτο βήμα είναι να τοποθετήσουμε το πρόβλημα έξω από το παιδί. Το πρόβλημα δεν είναι ο Γιώργος. Το πρόβλημα είναι η επιθετικότητα, η έντονη ζωηράδα ή η χειριστικότητα που εμφανίζει ο Γιώργος σε κάποιες στιγμές. Γιατί ο Γιώργος είναι και πολλά άλλα: έχει πολλές πλευρές, πολλές ποιότητες και δυνατότητες.
Η εξωτερίκευση του προβλήματος μάς βοηθά να δούμε την κατάσταση πιο καθαρά και να αναζητήσουμε πιο αποτελεσματικούς τρόπους διαχείρισης και αντιμετώπισης. Αφού, λοιπόν, εντοπίσουμε το πρόβλημα, το επόμενο βήμα είναι να του δώσουμε ένα όνομα.
Πώς θα ονομάζαμε, άραγε, αυτή την έντονη ζωηράδα του Γιώργου;
Μήπως λέγεται… «ο κύριος Σίφουνας»;
Και τότε αρχίζουν οι χρήσιμες ερωτήσεις:
Πότε εμφανίζεται αυτός ο κύριος;
Με ποιον του αρέσει να κάνει περισσότερη παρέα;
Ποιον αποφεύγει και εξαφανίζεται όταν τον συναντά;
Τι τον δυναμώνει και τι τον αποδυναμώνει;
Όλες αυτές οι ερωτήσεις μας βοηθούν να κατανοήσουμε και να διαχειριστούμε καλύτερα το πρόβλημα.
Θα ήθελα, λοιπόν, να σας προσκαλέσω σε μια νέα οπτική. Σε μια διαφορετική προσέγγιση:
ότι το πρόβλημα είναι το πρόβλημα.
Δεν είναι τα παιδιά.
Βρείτε το πρόβλημα, ονοματίστε το και από εκεί και πέρα τα πράγματα γίνονται λίγο πιο ξεκάθαρα, λίγο πιο εύκολα, λίγο πιο διαχειρίσιμα.
Άλλωστε, πόση δύναμη μπορεί να έχει τελικά ένα πρόβλημα;
Μεγαλύτερη από εμάς;
Δεν το νομίζω.
Αυτά από εμένα.
Με πολλή αγάπη,
Πηνελόπη Μελίδου
MSc Ψυχολόγος Υγείας
