Η υπηρεσία έχει στην ατζέντα της την στήριξη των περιοχών μετάβασης αποτελεί μια από τις πιο απαιτητικές προκλήσεις για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες.
Χρονιά ορόσημο χαρακτηρίζεται από την Ειδική Υπηρεσία Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΕΥΔΑΜ) το 2026, η οποία υλοποιεί, μεταξύ των άλλων, και το συγχρηματοδοτούμενο Πρόγραμμα ΔΑΜ 2021-2027.
Την ώρα που οι περιοχές αυτές της απολιγνιτοποίησης αντιμετωπίζουν μεγάλες οικονομικές, δημογραφικές και αναπτυξιακές προκλήσεις, μετά την παύση της μεγάλης κλίμακας λιγνιτικής παραγωγής, είναι προφανές ότι η υπηρεσία, που έχει στην ατζέντα της την στήριξη των περιοχών αυτών της μετάβασης σε μια απο – ανρθακοποιημένη οικονομία, μπορεί να λειτουργήσει ως “βασικός” μοχλός επαντρχοδρόμησης της τοπικής οικονομίας, μια από τις πιο απαιτητικές προκλήσεις συνολικά για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες.
Όπως, πάντως, αναφέρει η διοίκηση με αφορμή την τριμηνιαία παρουσίαση των πεπραγμένων των φορέων που διαχειρίζονται κοινοτικούς πόρους από τον αρμόδιο υπουργό Νίκο Παπαθανάση, αλλά και την έντονη κριτική που αρθρώνεται στις περιοχές αυτές, η ελληνική πολιτεία αξιοποιεί κάθε διαθέσιμο χρηματοδοτικό μέσο, με αιχμή την Ειδική Υπηρεσία Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΕΥΔΑΜ). Το συνολικό ύψος φτάνει το 1,6 δισ. ευρώ για τις περιοχές μετάβασης Δυτική Μακεδονία, ευρύτερη περιοχή Μεγαλόπολης, καθώς και τα νησιά Βορείου/Νοτίου Αιγαίου και Κρήτης
Απολογισμός
Σύμφωνα με την ΕΥΔΑΜ, τo 2025 το φιλόδοξο Πρόγραμμα πέρασε σε φάση ουσιαστικής υλοποίησης. Αυτό αποτυπώνεται, με βάση την Υπηρεσία, καθαρά στους δείκτες του προγράμματος για το 2025 σε σχέση με το 2024:
Εξειδίκευση: αύξηση από 64% και 1.037 εκατ. ευρώ σε 90% και 1.458 εκατ. ευρώ (+41%)
Προσκλήσεις: από 53% και 861 εκατ. ευρώ ενισχύθηκαν σε 83% και 1.355 εκατ. ευρώ (+57%)
Εντάξεις: από 25% και 411 εκατ. ευρώ ανήλθαν σε 53% και 852 εκατ. ευρώ (+110%)
Όπως ανέφερε, ο Πελοπίδας Καλλίρης, Διοικητής της ΕΥΔΑΜ, που έχει την ευθύνη της υλοποίησης του προγράμματος, το 2026 αποτελεί μια χρονιά, που θα συνεχιστεί πιο έντονα η προσπάθεια, με έμφαση στην ανάπτυξη ενός νέου οικονομικού οικοσυστήματος στις περιοχές ΔΑΜ, μέσα από νέες επενδύσεις και θέσεις εργασίας.
Οι δείκτες συνεχίζουν ανοδικά, με την εξειδίκευση πλέον στο 117%, τις προσκλήσεις στο 92% και τις εντάξεις στο 64%.
Με βάση τη διοίκηση, το σκέλος της στήριξης της επιχειρηματικότητας, ξεχωρίζουν τέσσερις κύκλοι προσκλήσεων:
6 προσκλήσεις κρατικών ενισχύσεων για όλα τα μεγέθη επιχειρήσεων στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη, προϋπολογισμού 330 εκατ. ευρώ, κινητοποίησαν 976 υποβολές, με 852 πράξεις να προχωρούν σε ένταξη ή να βρίσκονται υπό ένταξη. Η Δημόσια Δαπάνη ανέρχεται σε 401,2 εκατ. ευρώ, με συνολικό προϋπολογισμό έργων 629 εκατ. ευρώ. Οι έξι προσκλήσεις αποκλειστικά για τον Δήμο Μεγαλόπολης (προϋπολογισμός 86 εκατ. ευρώ) κατέγραψαν 123 υποβολές και οδήγησαν σε 80 εγκρίσεις, με Δημόσια Δαπάνη 188 εκατ. ευρώ και συνολικό προϋπολογισμό εγκεκριμένων έργων 332 εκατ. ευρώ.
Στον τομέα της ενέργειας:
Οι τέσσερις προσκλήσεις (προϋπολογισμός 140 εκατ. ευρώ) έχουν 33 υποβολές συνολικού προϋπολογισμού 264 εκατ. ευρώ, με δύο πράξεις ήδη ενταγμένες και την αξιολόγηση σε εξέλιξη. Τέλος, οι δύο δράσεις de minimis «Επιχειρώ Πράσινα» για νησιά κάτω των 3.100 κατοίκων (προϋπολογισμός 50 εκατ. ευρώ) έχουν 734 υποβολές συνολικού προϋπολογισμού 90,6 εκατ. ευρώ, επίσης σε διαδικασία αξιολόγησης. Συνολικά, με βάση την πορεία αξιολόγησης των υποβληθέντων επενδυτικών σχεδίων, το αναμενόμενο αποτύπωμα ανέρχεται σε περίπου 6.250 νέες θέσεις εργασίας στις περιοχές μετάβασης.
Στο μέτωπο της ρευστότητας:
Το Ταμείο Δανείων του Ταμείου Χαρτοφυλακίου ΔΑΜ (δάνεια 5.000–500.000 ευρώ, 50% άτοκη συγχρηματοδότηση, επιδότηση επιτοκίου 3% στο υπόλοιπο 50% για 3 έτη, διάρκεια 1–10 έτη) έχει ήδη μετρήσιμα αποτελέσματα:
– 320 εγκρίσεις, 297 συμβάσεις και 287 τελικές εκταμιεύσεις
Σε ποσά, αυτό αντιστοιχεί σε
-53,7 εκατ. ευρώ στις εγκρίσεις
– 49,2 εκατ. ευρώ στις συμβάσεις
-41 εκατ. ευρώ στις τελικές εκταμιεύσεις
Το 2025 έδειξε ότι το συγχρηματοδοτούμενο Πρόγραμμα ΔΑΜ 2021-2027 κινείται με ταχύτητα και μετρήσιμα αποτελέσματα, αναφέρει η διοίκηση .
Η φετινή χρονιά
Με βάση τη διοίκηση το 2026 θα κριθεί:
στην ολοκλήρωση έργων
στην επιτάχυνση των επενδύσεων και
στη σταθερή ροή ρευστότητας προς τις επιχειρήσεις των περιοχών μετάβασης.
Σύμφωνα με τη διοίκηση, η ΕΥΔΑΜ μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς για το πώς μια δύσκολη μετάβαση μπορεί να αποτελέσει αναπτυξιακή ευκαιρία, δημιουργώντας νέες και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας.
