Ρεπορτάζ kozan.gr
Στη Δυτική Μακεδονία και τις προοπτικές της περιοχής μετά τη λιγνιτική εποχή αναφέρθηκε ο Αλέξης Τσίπρας κατά την ομιλία του στην παρουσίαση του βιβλίου του στην Κοζάνη, το βράδυ του Σαββάτου 7/3, παρουσιάζοντας παράλληλα προτάσεις για τις μεγάλες ενεργειακές επενδύσεις που σχεδιάζονται στην περιοχή. Ο πρώην Πρωθυπουργός υποστήριξε ότι για να υπάρξει ενεργειακή προστασία απαιτείται αλλαγή του ρόλου της ΔΕΗ, η οποία – όπως ανέφερε – πρέπει να πάψει να λειτουργεί ως μέρος της κερδοσκοπίας και να επιστρέψει στον ρόλο της ως σύμμαχος της κοινωνίας και των νοικοκυριών. Αναφερόμενος στην περίοδο της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, υποστήριξε ότι για περίπου τεσσεράμισι χρόνια η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος δεν αυξήθηκε, ενώ σήμερα –όπως είπε– η ΔΕΗ είναι ιδιαίτερα κερδοφόρα, την ώρα που πολλά νοικοκυριά αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.
Στη συνέχεια αναφέρθηκε στην ενεργειακή μετάβαση και την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Όπως υποστήριξε, μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και την ενεργειακή κρίση, πολλές ευρωπαϊκές χώρες προχώρησαν σε πιο ήπια εφαρμογή της ενεργειακής μετάβασης. Αντίθετα, σύμφωνα με τον ίδιο, στην Ελλάδα επιλέχθηκε μια «βίαιη απολιγνιτοποίηση», καθώς οι λιγνιτικές μονάδες έκλεισαν το 2021 αντί για το 2028, όπως –όπως είπε– προέβλεπε ο προηγούμενος σχεδιασμός. Στο πλαίσιο αυτό πρότεινε την επαναλειτουργία της μονάδας Πτολεμαΐδα 5 με χρήση λιγνίτη και όχι φυσικού αερίου, σημειώνοντας ότι πρόκειται για μονάδα που πληροί σύγχρονες τεχνολογικές προδιαγραφές.
Ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρθηκε επίσης στο ζήτημα της Δίκαιης Μετάβασης για τη Δυτική Μακεδονία, θέτοντας ερωτήματα για την πορεία του σχεδίου που –όπως είπε– είχε παρουσιαστεί το 2019. Όπως σημείωσε, παραμένει ασαφές πώς αξιοποιούνται οι ευρωπαϊκοί πόροι που προορίζονταν για την περιοχή, ενώ αναρωτήθηκε τι απέγιναν τα μέτρα στήριξης των ενεργειακών κοινοτήτων και οι επενδύσεις που προβλέπονταν για το μέλλον της Δυτικής Μακεδονίας.Κατά την εκτίμησή του, μετά από πέντε χρόνια έχει αξιοποιηθεί μόνο ένα μικρό ποσοστό των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων.
Στη συνέχεια της ομιλίας του έκανε λόγο για την ανάγκη θεμελίωσης ενός νέου πλαισίου ενεργειακής ασφάλειας και ενεργειακής δημοκρατίας, σημειώνοντας ότι το Ινστιτούτο του επεξεργάζεται έναν σχετικό οδικό χάρτη, στον οποίο –όπως είπε– θα συμμετέχουν και άνθρωποι από τη Δυτική Μακεδονία.
Στο πλαίσιο αυτό παρουσίασε τέσσερις βασικές προτάσεις, τις οποίες χαρακτήρισε μέτρα άμεσης ανάγκης αλλά και προοπτικής.
– Δωρεάν ενέργεια για τη Δυτική Μακεδονία.
– Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο αναβάθμισης των ενεργειακών Κοινοτήτων.
– Φθηνή ενέργεια στους δήμους.
– Ρήτρα ανταπόδοσης από τις μεγάλες επενδύσεις.
Η πρώτη πρόταση αφορά την παροχή εγγυημένου πακέτου δωρεάν ενέργειας για 20 χρόνια στα νοικοκυριά των περιοχών απολιγνιτοποίησης, μέσω φωτοβολταϊκών πάρκων κοινοτικής ιδιοκτησίας και συστημάτων εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού. Παράλληλα, πρότεινε την εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας σε κοινοτικό επίπεδο, ώστε η παροχή ενέργειας να είναι σταθερή και αξιόπιστη. Επίσης, πρότεινε την ένταξη των νοικοκυριών που αντιμετωπίζουν ενεργειακή φτώχεια σε σχήματα συλλογικής αυτοπαραγωγής, με πλήρη κάλυψη του κόστους συμμετοχής από δημόσιους πόρους. Τέλος, αναφέρθηκε στην απόδοση εκτάσεων που απελευθερώνονται από τη λιγνιτική δραστηριότητα σε νέους αγρότες και συνεταιρισμούς για καλλιέργεια.
Η δεύτερη πρόταση αφορά την αναβάθμιση των ενεργειακών κοινοτήτων, τις οποίες χαρακτήρισε σημαντική μεταρρύθμιση που – όπως υποστήριξε – έχει περιοριστεί τα τελευταία χρόνια. Όπως ανέφερε, στόχος είναι οι ενεργειακές κοινότητες να καλύπτουν τουλάχιστον το 15% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας μέσα στην επόμενη πενταετία, με τη συμμετοχή περίπου 200.000 πολιτών και την ένταξη 50.000 ευάλωτων νοικοκυριών σε σχήματα συλλογικής αυτοπαραγωγής. Παράλληλα πρότεινε τη δέσμευση του 10% του νέου ηλεκτρικού χώρου σε κάθε περιφέρεια για ενεργειακές κοινότητες, καθώς και την απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης μέσω ενιαίας υπηρεσίας.
Η τρίτη πρόταση αφορά την υποχρεωτική σύσταση ενεργειακών κοινοτήτων σε δήμους άνω των 10.000 κατοίκων, με στόχο την κάλυψη τουλάχιστον του 15% των ενεργειακών αναγκών των δημοτικών υποδομών μέσα στην επόμενη πενταετία.Όπως ανέφερε, η εφαρμογή ενός τέτοιου σχεδίου θα μπορούσε να οδηγήσει σε χαμηλότερο κόστος ύδρευσης και άρδευσης για τους πολίτες και τους αγρότες, ενώ πρότεινε και τη δημιουργία δομών στήριξης για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας σε κάθε δήμο.
Tέλος ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρθηκε στην πρόταση που επεξεργάζεται το κόμμα του για την καθιέρωση «ρήτρας ανταπόδοσης» από μεγάλες επενδύσεις που πρόκειται να πραγματοποιηθούν στη Δυτική Μακεδονία. O πρώην Πρωθυπουργός αναφέρθηκε στην εξαγγελία της κυβέρνησης για τη δημιουργία ενός μεγάλου data center στην περιοχή, επένδυση που –όπως ανέφερε– εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 2,3 δισεκατομμύρια ευρώ και σχεδιάζεται να εγκατασταθεί στον χώρο του Αγίου Δημητρίου. Ο ίδιος τόνισε ότι τέτοιου τύπου εγκαταστάσεις είναι ιδιαίτερα ενεργοβόρες και υποστήριξε πως η ενέργεια που θα απαιτείται για τη λειτουργία τους θα πρέπει να παράγεται από τις ίδιες τις εταιρείες που θα τις κατασκευάσουν και όχι να επιβαρύνει το ενεργειακό σύστημα της περιοχής.
Στο πλαίσιο της αρχής της ανταποδοτικότητας, ο πρώην πρωθυπουργός υποστήριξε ότι στα νοικοκυριά των περιοχών που θα φιλοξενήσουν μεγάλες ενεργειακές υποδομές θα πρέπει να παρέχεται δωρεάν η βασική ενεργειακή κατανάλωση. Παράλληλα, πρότεινε να αξιοποιηθεί η θερμότητα που παράγεται από τα συστήματα ψύξης των data centers, ώστε να τροφοδοτήσει τα δίκτυα τηλεθέρμανσης της περιοχής. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, με τον τρόπο αυτό η τηλεθέρμανση σε πόλεις όπως η Κοζάνη και η Πτολεμαΐδα θα μπορούσε να επιστρέψει σε χαμηλότερα επίπεδα κόστους.
Ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρθηκε επίσης στην κοινωνική και οικονομική κατάσταση της περιοχής, σημειώνοντας ότι κατά τις συναντήσεις του με εργαζόμενους, επαγγελματίες και ανέργους διαπίστωσε έντονο έλλειμμα προσδοκιών και ελπίδας. Έφερε ως παράδειγμα τη μείωση των μελών του συνδικάτου εργαζομένων στη ΔΕΗ «Σπάρτακος», το οποίο –όπως είπε– από περίπου 10.000 μέλη στο παρελθόν έχει πλέον μειωθεί σε λιγότερα από 2.000.Κατά την ομιλία του άσκησε επίσης κριτική στην κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι στην περιοχή κυριαρχούν πρακτικές μικροεξυπηρετήσεων και ρουσφετιών, οι οποίες – όπως ανέφερε – δημιουργούν κλίμα φόβου και απογοήτευσης στους πολίτες. Ο πρώην Πρωθυπουργός τόνισε ότι η περιοχή μπορεί να εξελιχθεί σε «πρωτεύουσα της ενεργειακής δημοκρατίας» στην Ελλάδα, με ενεργό συμμετοχή των πολιτών στην ενεργειακή μετάβαση.
Για να υποστηρίξει το επιχείρημά του αναφέρθηκε σε ευρωπαϊκά παραδείγματα, όπως η Ισπανία, η Πολωνία και η Ολλανδία, όπου –όπως είπε– έχουν θεσπιστεί πολιτικές στήριξης ενεργειακών κοινοτήτων και προγραμμάτων μετάβασης για τις περιοχές που επηρεάζονται από την απολιγνιτοποίηση.Κλείνοντας την αναφορά του στην ενεργειακή πολιτική, σημείωσε ότι το θεσμικό πλαίσιο, οι τεχνολογίες και οι πόροι υπάρχουν, ωστόσο –όπως υποστήριξε– αυτό που λείπει είναι η πολιτική βούληση της κυβέρνησης.
kozan.gr
