Πέντε ώρες κράτησε η χθεσινή συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Δυτικής Μακεδονίας για την ενέργεια. Κι αν κάτι φάνηκε ξεκάθαρα μέσα από όλες αυτές τις τοποθετήσεις, τις διαφωνίες, τις «συνθέσεις» και τις πολιτικές ισορροπίες, είναι ότι δεν βρίσκονται όλοι στην ίδια πλευρά. Δεν ήταν όλοι μαζί χθες, όπως δεν είναι εδώ και μήνες – για να μην πούμε χρόνια – στο ζήτημα των διεκδικήσεων της περιοχής. Υπάρχουν εκείνοι που πραγματικά πιστεύουν ότι το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων, τουλάχιστον στα επόμενα χρόνια, είναι καταστροφικό για τη Δυτική Μακεδονία και ζητούν καθαρά παράταση λειτουργίας τους. Υπάρχουν κι εκείνοι που προσαρμόζουν τη στάση και τη ρητορική τους ανάλογα με το ακροατήριο, τη συγκυρία και το ποιος βρίσκεται απέναντί τους. Κι υπάρχει και μια τρίτη κατηγορία. Εκείνοι που έχουν ουσιαστικά συμβιβαστεί με την κατάσταση, αλλά κάνουν τα απολύτως απαραίτητα για να δείχνουν ότι «κάτι κάνουν». Αγώνες περισσότερο επικοινωνιακοί παρά ουσιαστικοί. Αγώνες χωρίς πίστη, χωρίς σχέδιο, χωρίς πραγματική σύγκρουση. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν αρκετοί. Κάποιοι μάλιστα δεν κρύβονται καν. Ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Κοζάνης Λευτέρης Αδάμ, τον οποίο η στήλη έχει επικρίνει επανειλημμένα για την ανύπαρκτη στάση του σε κορυφαία ζητήματα της περιοχής. Είπε περίπου ότι το πρόβλημα δεν είναι αν θα πάνε έναν ή δύο χρόνους πίσω οι λιγνιτικές μονάδες, αλλά ότι δεν έρχονται επενδύσεις. Και θύμισε ότι παρά τους αγώνες έκλεισαν σταθμοί και μονάδες τα προηγούμενα χρόνια. Εν μέρει διατύπωση της πραγματικότητας. Η λογική Αδάμ ουσιαστικά λέει ότι ο λιγνίτης τελείωσε, ας δούμε τι κάνουμε από εδώ και πέρα. Δηλαδή αποδέχεται ως δεδομένο το κλείσιμο και μεταφέρει τη συζήτηση αποκλειστικά στη διαχείριση της επόμενης ημέρας. Εδώ χρειάζεται μια πολύ καθαρή διάκριση. Από τη στιγμή που δεν τηρήθηκε η βασική συμφωνία της μετάβασης, δηλαδή νέες θέσεις εργασίας, πραγματικές επενδύσεις και παραγωγική αντικατάσταση όσων χάνονται τότε δεν μπορεί να ολοκληρωθεί η απολιγνιτοποίηση με αυτούς τους όρους. Άρα η παράταση λειτουργίας των μονάδων δεν είναι «μπάλωμα» ούτε παράταση αγωνίας. Είναι αναγκαστική συνθήκη μέχρι να τηρηθούν οι δεσμεύσεις που δόθηκαν στην περιοχή. Είναι τελείως διαφορετικό να λες ο λιγνίτης τελείωσε, ας δούμε τι θα κάνουμε και τελείως διαφορετικό να λες αφού δεν τηρήθηκε η συμφωνία, δεν μπορεί να ολοκληρωθεί το κλείσιμο. Η διαφορά είναι τεράστια. Στην πρώτη περίπτωση αποδέχεσαι την ήττα και απλώς ζητάς καλύτερους όρους διαχείρισής της. Στη δεύτερη αμφισβητείς συνολικά το μοντέλο που επιβλήθηκε. Και κάτι ακόμη όταν λες ότι οι αγώνες δεν απέτρεψαν το κλείσιμο μονάδων, περίπου υπονοείς ότι οι αγώνες είναι μάταιοι. Αν ήταν έτσι όμως, καμία κοινωνία δεν θα διεκδικούσε ποτέ τίποτα. Όλοι θα αποδέχονταν μοιρολατρικά ό,τι αποφασίζεται γι’ αυτούς. Οι αγώνες μπορεί να χάνονται. Αλλά χάνονται όταν δεν οργανώνονται σωστά, όταν δίνονται χωρίς σχέδιο ή όταν δίνονται από ανθρώπους που στην πραγματικότητα δεν πιστεύουν σε αυτούς. Και βέβαια ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου δεν είναι μόνος. Υπάρχουν πολλοί ακόμη που καμουφλάρουν καλύτερα τις θέσεις τους. Που εμφανίζονται «μαχητικοί» δημόσια, αλλά στις κρίσιμες στιγμές κρατούν πάντα μια πίσω πόρτα ανοιχτή. Αυτές οι διαφορετικές στάσεις δεν καταγράφονται μόνο στους θεσμικούς παράγοντες που βρίσκονταν χθες στην αίθουσα. Καταγράφονται και σε άλλα «μετερίζια». Σε ανθρώπους που έχουν δημόσιο λόγο. Εκεί θα δει κανείς ακόμη πιο προσεκτικά διατυπωμένες εκδοχές του «ναι μεν αλλά», του «μην είμαστε υπερβολικοί». Μόνο που όλα καταγράφονται. Και κυρίως φαίνονται. Είτε κάποιος είναι εργαζόμενος της ΔΕΗ, είτε συνεργάζεται μαζί της, είτε εξαρτάται οικονομικά ή επαγγελματικά από αυτήν, η στάση του κρίνεται. Αν έστω κι έτσι μπορεί ή όχι να σηκώσει ανάστημα σε κάτι άδικο που συντελείται. Και μέσα σε όλα αυτά είδαμε χθες και «επαναστάτες» δημάρχους. Δημάρχους που στις συνεδριάσεις της ΠΕΔ έλεγαν διάφορα βαρύγδουπα και επαναστατικά, αλλά όταν έφτανε η ώρα της πραγματικής πίεσης κρατούσαν γερά τα γκέμια. Ούτε είχαν ούτε φαίνεται να έχουν πραγματική πρόθεση να συγκρουστούν. Λίγη πίεση, λίγες δηλώσεις, καμία πανδυτικομακεδονική απεργία για τα μάτια του κόσμου, καμία συνάντηση στην Αθήνα για να ειπωθούν τα ίδια και τα ίδια. Χθες απλώς παίχτηκε ακόμη μία παράσταση. Και εδώ υπάρχει και κάτι ακόμη. Οι δήμαρχοι των μεγαλύτερων Δήμων της περιοχής βρίσκονται πλέον στα μέσα της θητείας τους. Οι δικαιολογίες τελείωσαν. Δεν μπορούν πλέον να λειτουργούν ως μικροί θεσμικοί παράγοντες που περιορίζονται σε διαπιστώσεις, ανακοινώσεις και συμβολικές αντιδράσεις. Εκπροσωπούν περιοχές που βρίσκονται στο επίκεντρο της μεγαλύτερης οικονομικής και κοινωνικής ανατροπής των τελευταίων δεκαετιών. Άρα κρίνονται με άλλα μέτρα. Κι η εποχή απαιτεί πρωτοβουλίες, συγκρούσεις και πραγματική πίεση, όχι διαχείριση εικόνας. Από την άλλη πλέυρά, αντικειμενικά, ο βουλευτής Κοζάνης του ΠΑΣΟΚ Πάρις Κουκουλόπουλος ανεξάρτητα από τα εγκληματικά λάθη που έγιναν διαχρονικά και από το δικό του κόμμα στο θέμα της ΔΕΗ — έβαλε ορισμένα ζητήματα με πιο καθαρό τρόπο.
Η αλήθεια είναι μία. Κανείς δεν είναι αιθεροβάμων για να πιστεύει ότι ο λιγνίτης θα υπάρχει για πάντα. Όμως η συμφωνία που παρουσιάστηκε στην τοπική κοινωνία ήταν συγκεκριμένη. Για κάθε θέση εργασίας που χάνεται θα δημιουργείται αντίστοιχη νέα θέση. Θα υπήρχαν εμβληματικές επενδύσεις, νέο παραγωγικό μοντέλο, πραγματική μετάβαση. Αυτό όχι μόνο δεν τηρήθηκε, αλλά δεν πλησιάστηκε ούτε στο ελάχιστο. Και όταν μια συμφωνία δεν τηρείται, δεν λες «εντάξει, πάει τώρα, τελείωσε». Ή απαιτείς να εφαρμοστεί όπως συμφωνήθηκε ή ακυρώνεις τη συμφωνία. Δεν μπορεί η μία πλευρά να τηρεί τις δεσμεύσεις της να κλείνει μονάδες, να χάνει δουλειές, να βλέπει την οικονομία της να καταρρέει κι η άλλη πλευρά να μην έχει υλοποιήσει σχεδόν τίποτα από όσα υποσχέθηκε.Γι’ αυτό, με τη σημερινή κατάσταση στην τηλεθέρμανση, με το αναπτυξιακό μοντέλο της περιοχής σε τραγική κατάσταση και με την αγορά να καταρρέει, η παράταση λειτουργίας των μονάδων δεν είναι ούτε ιδεοληψία ούτε ρομαντισμός. Είναι μονόδρομος. Για όσο χρειαστεί. Τρία χρόνια, πέντε, δέκα, όσο χρειαστεί μέχρι να υπάρξει πραγματική μετάβαση και όχι ανεκπλήρωτες υποσχέσεις. Αλλιώς, συμφωνία δεν υπάρχει.
Η Χύτρα
