Με αφορμή τα όσα ανέφερε στο Περιφ. Συμβούλιο ο Πάρις Κουκουλόπουλος σχετικά με τη μεγάλη κινητοποίηση του 1991 για το περιβάλλον υπενθυμίζω τα εξής: Πράγματι ο όγκος της συγκέντρωσης του 1991 στην πλατεία ήταν μεγάλος (φωτο 1). Οι κινητοποιήσεις αυτές που είχαν στο στόχαστρο κυρίως τη ΔΕΗ είχαν ξεκινήσει από το 1989 (βλ φωτο 2: Συγκέντρωση του 1989). Η πρωτοβουλία ανήκε στην Οικολογική Κίνηση η οποία είχε στήσει Συντονιστικές Επιτροπές Φορέων, τρέχοντας και παρακαλώντας από πόρτα σε πόρτα («σαν το γκούμι τ’ Αη Νικόλα», όπως έλεγε και ο τότε πρόεδρος μας Χ. Μπέσσας. Οι Δήμαρχοι (Παγούνης και μετά Κουκουλόπουλος) συμμετείχαν στο Συντονιστικό. Το πρώτο κύριο αίτημα ήταν τα μέτρα αντιρρύπανσης που όφειλε να πάρει η ΔΕΗ. Το δεύτερο ήταν η εναντίωση στην 5η μονάδα του ΑΗΣ Αγ. Δημητρίου. Το σχετικό σύνθημα ήταν «ΟΧΙ στην νέα μονάδα» και ακολουθούσε ένα «εκτός αν» με διάφορους αστερίσκους. Ήταν ένα «παράθυρο» για να χωρέσει ο κάθε.. πικραμένος που είχε μεν ενστάσεις για τη νέα μονάδα, αλλά δεν την απέρριπτε πλήρως. Αρκετοί έθεταν ως προϋπόθεση να υπάρξει και να εγκριθεί πρώτα η Μελέτη Περιβ. Επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.) της μονάδας, και άλλοι έβαζαν ως όρο διάφορες «αντιπαροχές» από τη ΔΕΗ. Έτσι προέκυψε μια μακρά λίστα αιτημάτων ..αποζημίωσης. Μέχρι και η κατασκευή του δρόμου Κοζάνης – Πτολεμαΐδας ήταν στα αιτήματα !
Πάντως το κλίμα ήταν εναντίον της ΔΕΗ στο φουλ, γιατί η ρύπανση ήταν στο κόκκινο. (Φωτο 3 : ΑΗΣ Καρδιάς τη δεκαετία του 1980). Στο Προάστιο το 80% των μετρήσεων σωματιδίων TSP ήταν πάνω από τα όρια ! (Ζερεφός, 1991). (Τώρα βέβαια τα ξεχάσαμε αυτά και κάνουμε μετάνοιες στο λιγνίτη…). Τότε λοιπόν οι δήμαρχοι δεν μπορούσαν να μείνουν εκτός νυμφώνος στις κινητοποιήσεις κατά της ΔΕΗ και να παραβλέπουν τη σωρεία επιπτώσεων από τη λιγνιτική μονοκαλλιέργεια. (Ποιος έρχεται σε αντίθεση με το «λαϊκό αίσθημα»; ) . Συμφωνούσαν (εκόντες -άκοντες ) οι δήμαρχοι στα αιτήματα και τα συνδιαμόρφωναν, αλλά και συχνά υπερθεμάτιζαν. Είναι χαρακτηριστική η φράση του Π. Κουκουλόπουλου για το θέμα της 5ης μονάδας. Έλεγε: «Έχουμε 16 πονοκεφάλους από τη ΔΕΗ (εννοώντας τις 16 λιγνιτικές μονάδες). Δεν μας χρειάζεται και 17ος (δηλ. η νέα μονάδα !)». Πλήρης αποστροφή στη νέα μονάδα ! Στην κυβέρνηση τότε ήταν η Ν.Δ., οπότε οι δήμαρχοι του ΠΑΣΟΚ σε όλη τη χώρα είχαν ανεβασμένους τόνους. Το 1993 υποβάλλεται από την Οικ. Κίνηση μια Αναφορά στο Ευρωκοινοβούλιο (603/1993) με περιεχόμενο τις παραβάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας από τη ΔΕΗ. Την Αναφορά (την πρώτη του είδους) συνυπέγραφαν ο Δήμος Κοζάνης, Εργ Κέντρο, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ κ.α. Στις 20 σελίδες της Αναφοράς μεταξύ των άλλων επικρίνονταν η διαδικασία και η επιλογή κατασκευής της νέας μονάδας και προβάλλονταν οι εναλλακτικές ιδέες της Οικ. Κίνησης, όπως η διερεύνηση της πρότασης του καθηγητή Λέφα (Πρόταξη αεριοστροβίλου και συμπληρωματικού λέβητα φ.α. σε δύο παλιές λιγνιτικές μονάδες με επαύξηση ισχύος ~ 300 MW, όση δηλαδή ισχύ θα έδινε η νέα μονάδα). Και φυσικά και οι ΑΠΕ.
To 1993 η Οικολογική Κίνηση με την υποστήριξη του Δημάρχου κατέθεσε Ασφαλιστικά Μέτρα εναντίον της ΔΕΗ για να σταματήσει την κατασκευή της 5ης μονάδας, η οποία ακόμη δεν είχε Μ.Π.Ε. Στη φωτο 4 φαίνονται στα Δικαστήρια οι δύο μάρτυρες της Οικολογικής (Μπέσσας – Τσικριτζής) και η μάρτυρας – εκπρόσωπος του Δήμου Γ. Ζεμπιλιάδου, καθώς και ο δικηγόρος Β. Καραγιάννης. Τελικά η υπόθεση χάθηκε, διότι το Πρωτοδικείο αρνήθηκε να μπει στην ουσία. Επικαλέστηκε ένα ..αρχαίο βασιλικό διάταγμα του 1951, το οποίο έλεγε ότι « κατά των έργων των εκτελούμενων από τη ΔΕΗ απαγορεύονται απολύτως τα προσωρινά μέτρα» ! Με μια κουβέντα το Πρωτοδικείο δέχτηκε ότι η ΔΕΗ είναι στο απυρόβλητο!
Την ίδια περίοδο με τα Ασφαλιστικά μέτρα (Οκτ. 1993) γίνονται εκλογές και το ΠΑΣΟΚ επανέρχεται στην Κυβέρνηση. Ο Δήμος υποστέλλει σταδιακά τη σημαία του αγώνα, καθώς επικρατούν δεύτερες σκέψεις και κερδίζει πόντους η «αντιπαροχή» της τηλεθέρμανσης με τροφοδοσία από τη νέα μονάδα. Αργότερα, το 1995, έρχεται στο Νομαρχιακό Συμβούλιο η περιβόητη Μ.Π.Ε της νέας μονάδας για .. γνωμοδότηση. Επρόκειτο για κοροϊδία, διότι οι Μ.Π.Ε. υποβάλλονται ΠΡΙΝ την κατασκευή του έργου, ενώ στο Νομ. Συμβούλιο ήρθε κατόπιν εορτής, δηλαδή με τρία περίπου χρόνια καθυστέρηση και αφού η μονάδα κόντευε να τελειώσει ! Το Νομ. Συμβούλιο είπε αμαχητί το ΝΑΙ όπως και όλοι σχεδόν οι φορείς, παρότι και μόνο για λόγους αρχής έπρεπε να πουν ΟΧΙ σε αυτό τον εμπαιγμό. Από εκεί και πέρα αρχίζει η πλήρης ευθυγράμμιση των τοπικών αρχόντων με το λιγνιτικό λόμπι.
Το 1997 η Οικολογική Κίνηση είχε μείνει σχεδόν μόνη. Στα εγκαίνια της νέας μονάδας του Αγ. Δημητρίου «υποδέχτηκε» με διαμαρτυρίες τον πρωθυπουργό Κ. Σημίτη μόνον μια χούφτα των μελών της Ο.Κ.Κ. «συν γυναιξί και τέκνοις» (για να φαινόμαστε πολλοί !). (φωτο 5). Λίγο παρακάτω ήταν και οι κάτοικοι του Κλείτου για θέματα του χωριού τους (και περιβαλλοντικά).
Αυτά για την ιστορία.
Τι τα θέλετε και τα σκαλίζετε .. Όποιος ανακατεύεται με τα πίτουρα τον τρώνε οι κότες ..
Λ. Τσικριτζής
