Για τα συχνότερα προβλήματα νευρολογικής φύσεως, για το πότε πρέπει κανείς να απευθυνθεί σε νευρολόγο και να μην αγνοήσει τα συμπτώματα αλλά και για το αν υπάρχει μεγαλύτερη ενημέρωση σήμερα γύρω από ασθένειες όπως Alzheimer, Parkinson ή σκλήρυνση κατά πλάκας, μίλησε στο kozan.gr ο νευρολόγος, από την Κοζάνη, κ. Κωνσταντίνος Δακής.
-Ποια είναι τα πιο συχνά προβλήματα νευρολογικής φύσεως που βλέπετε σήμερα στο ιατρείο σας;
«Τα πιο συχνά προβλήματα είναι στην ουσία μια γκάμα ζητημάτων υγείας τα οποία απασχολούν τους ασθενείς που έρχονται για να βρούμε τη λύση στο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν. Κυρίως αφορούν διαταραχές μνήμης και διάφορες μορφές άνοιας, διαταραχές ύπνου, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια τα οποία έχουν συμβεί σε πρόσφατο ή λίγο παλαιότερο χρονικό διάστημα και κινητικές διαταραχές όπως είναι η νόσος του Parkinson, αλλά και παθήσεις όπως οι διάφορες μορφές κεφαλαλγίας, οι πρωτοπαθείς κυρίως ημικρανίες ή και νευρολογικά αυτοάνοσα όπως η πολλαπλή σκλήρυνση συνήθως σε νεότερους ασθενείς ».
-Υπάρχει αύξηση νευρολογικών περιστατικών σε νεότερες ηλικίες;
«Ναι, έχει καταγραφεί η αύξηση των νευρολογικών περιστατικών σε νεαρότερες ηλικίες. Αυτό έχει να κάνει πρωτίστως με την εξέλιξη της απεικόνισης στην ιατρική γιατί με τη σύγχρονη απεικόνιση, κυρίως στις μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου, μπορούμε να κάνουμε διάγνωση σε νευρολογικά νοσήματα τα οποία κατά τις προηγούμενες δεκαετίες ήταν πολύ δύσκολο έως αδύνατο να τεκμηριωθούν και γι’ αυτό δεν είχαν προχωρήσει και τόσο πολύ οι θεραπείες. Πλέον έχουμε και περισσότερα διαγνωστικά εργαλεία στη διάθεσή μας και πολύ μεγαλύτερη γκάμα θεραπευτικών επιλογών στη φαρέτρα μας. Επομένως, η αύξηση η οποία παρατηρείται δεν είναι απαραίτητα ανησυχητική γιατί έχει να κάνει περισσότερο με τα διαθέσιμα μέσα για να προχωρήσουμε στη βέβαιη διάγνωση και να την τεκμηριώσουμε επιστημονικά.
Επίσης, θα ήθελα να πω ότι ένα πρόβλημα υγείας λίγο πιο συχνό συγκριτικά με παλαιότερα σε νέες ηλικίες είναι τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια. Αυτό έχει να κάνει με τον τρόπο ζωής, με την καθιστική ζωή, με τους παράγοντες αγγειακού κινδύνου, με τα ίδια προβλήματα τα οποία προκαλούν τις καρδιαγγειακές παθήσεις. Απλά τα αγγεία του εγκεφάλου επειδή είναι πιο ευαίσθητα λόγω μικρότερης διαμέτρου και ειδικά τα μικρά, μπορούν να οδηγήσουν σε πιο πρώιμες βλάβες και αυτές προδιαθέτουν στο μέλλον στην εμφάνιση αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων. Κατά τα άλλα βέβαια, η συχνότητα των κληρονομικών αιτίων των αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων δεν έχει κάποια ιδιαίτερη μεταβολή».
-Οι πολίτες δίνουν την απαραίτητη σημασία σε συμπτώματα όπως πονοκέφαλοι, ζαλάδες ή προβλήματα μνήμης;
«Αυτό εξαρτάται από το πόσο ευαισθητοποιημένος είναι ο καθένας. Μπορώ να πω ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μία επαγρύπνηση στο κοινωνικό σύνολο για προβλήματα μνήμης κυρίως. Ίσως σχετίζεται με την ευαισθητοποίηση που έχει υπάρξει στην κοινή γνώμη για τις διάφορες μορφές άνοιας. Πάντως, είναι σημαντικό οτιδήποτε σύμπτωμα και να έχει κάποιος, να κάνουμε ό,τι χρειάζεται για να το προλάβουμε πριν εξελιχθεί και να το διερευνήσουμε. Πολλές φορές μπορεί να είναι κάτι αθώο αλλά στην ιατρική μπορούμε να λειτουργούμε με βάση τα δεδομένα, όχι με βάση υποθέσεις. Υπάρχει ένα σύμπτωμα; Είναι σκόπιμο να απευθυνθούμε στον γιατρό μας να το διερευνήσουμε. Είτε είναι νευρολογικό, ορθοπεδικό, καρδιολογικό ή οποιασδήποτε άλλης ειδικότητας. Καλό είναι να μην το αφήνουμε, να το ψάχνουμε εγκαίρως».
-Πότε κάποιος πρέπει να απευθυνθεί σε νευρολόγο και να μην αγνοήσει τα συμπτώματα;
«Όταν υπάρχουν συμπτώματα που μπορούν να δείχνουν υποψία παθήσεων του εγκεφάλου πάντα πρέπει να απευθυνθεί κάποιος σε νευρολόγο. Βέβαια επειδή πολλές φορές ο ασθενής δεν γνωρίζει πού μπορεί να οφείλονται τα συμπτώματά του είναι χρήσιμο να συμβουλεύεται τον οικογενειακό του γιατρό. Από εκεί και πέρα τώρα, παθήσεις όπως είναι η άνοια, όπως οι ήπιες διαταραχές μνήμης που δεν έχουν εξελιχθεί σε άνοια, οι διάφορες μορφές πονοκεφάλου, οι κινητικές διαταραχές, τα μουδιάσματα, οι παθήσεις που μιμούνται τη νόσο του Parkinson, τα εγκεφαλικά επεισόδια, η επιληψία και παθήσεις αυτοάνοσες, είτε πρόκειται πρωτοπαθώς νευρολογικά όσο και για συστηματικά αυτοάνοσα, σίγουρα χρήζουν διερεύνησης και από νευρολόγο».
-Υπάρχει αύξηση σε προβλήματα άγχους, κρίσεων πανικού ή ψυχοσωματικών συμπτωμάτων;
«Μπορώ να πω ότι υπάρχει μία μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση γύρω από αυτά τα θέματα τα οποία τα προηγούμενα χρόνια αποτελούσαν σε μεγάλο βαθμό ταμπού. Φυσικά, πλέον δεν τα προσεγγίζουμε έτσι. Σήμερα υπάρχουν συνάδελφοι ειδικοί γι’ αυτά τα θέματα, που είναι οι ψυχίατροι, υπάρχουν ψυχολόγοι που επίσης κάνουν σημαντικό έργο και είναι χρήσιμο όταν διαπιστώνουμε ότι υπάρχει κάποιο τέτοιο ζήτημα ή έχουμε την υποψία ότι κάποιος κοντινός μας μπορεί να αντιμετωπίζει μία τέτοια δυσκολία, να τον παροτρύνουμε να το ψάξει περισσότερο με τους ειδικούς. Αυτή τη στιγμή, η ευαισθητοποίηση γύρω από αυτά τα θέματα αλλά και η πιο συστηματική καταγραφή προφανώς μας δίνει μία πληρέστερη εικόνα για το τι συμβαίνει στην κοινωνία μας και το πώς θα πρέπει να το διαχειριστούμε».
-Βλέπετε ασθενείς που φτάνουν καθυστερημένα στον γιατρό επειδή υποτίμησαν κάποια συμπτώματα;
«Ναι, πολλές φορές προσέρχονται ασθενείς οι οποίοι έχουν υποτιμήσει τα συμπτώματά τους ή που χρειάζονται πολλές φορές βοήθεια, κυρίως άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας, για να φτάσουν στον γιατρό και δεν είχαν δώσει μεγάλη σημασία στα συμπτώματα οι κοντινοί τους άνθρωποι. Αυτό οδηγεί σε καθυστερημένες διαγνώσεις και πάντα η καθυστερημένη διάγνωση σημαίνει μικρότερα θεραπευτικά περιθώρια. Μπορούμε να βοηθήσουμε λιγότερο από όταν η διάγνωση γίνει έγκαιρα και πάλι όμως, έστω και μία καθυστερημένη διάγνωση θα δώσει καλύτερη δυνατότητα αντιμετώπισης από την καμία αντιμετώπιση. Προφανώς, αυτό θα έχει συνέπειες για την ποιότητα ζωής του ασθενή και πολλές φορές και ολόκληρης της οικογένειάς του».
-Η διατροφή και η άσκηση μπορούν πραγματικά να επηρεάσουν τη λειτουργία του εγκεφάλου;
«Η διατροφή και η άσκηση όπως επηρεάζουν τη λειτουργία όλων των οργάνων του σώματος έτσι επηρεάζουν και τη λειτουργία του εγκεφάλου. Ο εγκέφαλος γενικά και το κεντρικό νευρικό σύστημα είναι συστήματα πιο απομονωμένα. Δεν περνούν όλες οι ουσίες που κυκλοφορούν στον οργανισμό μας στον αιματοεγκεφαλικό φραγμό είτε δεν περνούν σε επαρκείς ποσότητες. Αυτό σημαίνει ότι για να φτάσει μία ουσία που προσλαμβάνουμε στη διατροφή μας να έχει επίδραση στον εγκέφαλο απαιτούνται πολύ μεγαλύτερες ποσότητες και μεγαλύτερος χρόνος έκθεσης ή μη λήψης.
Παρόλα αυτά, μακροπρόθεσμα σαφώς και επηρεάζει τον εγκέφαλο. Από εκεί και πέρα επηρεάζει τα αγγεία σε όλο το σώμα, άρα και τα εγκεφαλικά αγγεία. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει κίνδυνος να προκληθούν αγγειακά εγκεφαλικά συμβάντα σε ανθρώπους οι οποίοι έχουν κακή διατροφή ή που δεν ασκούνται καθόλου και βέβαια η άσκηση, πέρα από τις καθαρά βιολογικές ευεργετικές επιδράσεις τις οποίες ασκεί στον οργανισμό μας συνολικά, βοηθάει και στο αίσθημα της ευεξίας. Το αίσθημα της ευεξίας συνδέεται με την καλύτερη λειτουργία του εγκεφάλου, με μηχανισμούς οι οποίοι δεν έχουν διαλευκανθεί πλήρως αυτή τη στιγμή που μιλάμε. Φαίνεται όμως ότι οι άνθρωποι που γυμνάζονται συστηματικά έχουν και καλύτερους δείκτες σε αυτά τα οποία μπορούμε να μετρήσουμε στις μελέτες».
-Πόσο σημαντική είναι η πρόληψη στις νευρολογικές παθήσεις;
«Η πρόληψη για τις νευρολογικές παθήσεις είναι πάρα πολύ σπουδαία διότι τα νευρολογικά νοσήματα σε μεγάλο ποσοστό κάνουν εξάρσεις και υφέσεις είτε μία προοδευτική, συν τω χρόνω, επιδείνωση των προβλημάτων που προκαλούν στη ζωή του ασθενούς. Επομένως, το να προλαμβάνουμε συμπτώματα, να αντιμετωπίζουμε εν τη γενέσει τους και να μην περιμένουμε να διογκωθούν τα προβλήματα και μετά να επιδιώξουμε την όποια αντιμετώπιση μπορούμε να κάνουμε είναι πάρα πολύ σπουδαίο και μας δίνει τη δυνατότητα να έχουμε μία πολύ καλή καθημερινότητα ακόμα και σε ανθρώπους οι οποίοι μπορεί να πάσχουν από μία σοβαρή νευρολογική νόσο, ακόμη και αν δεν υπάρχει ριζική ίαση, όπως λέμε στην ιατρική. Μπορούμε να έχουμε πολύ καλές θεραπευτικές επιλογές και να έχουμε έναν άνθρωπο ο οποίος, ακόμη και στην περίπτωση που δεν μπορεί να ιαθεί, μπορεί να ζει πολύ καλά έχοντας την αγωγή που χρειάζεται, αντιμετωπίζοντας σωστά τη νευρολογική πάθηση που έχει».
-Υπάρχει μεγαλύτερη ενημέρωση σήμερα γύρω από ασθένειες όπως Alzheimer, Parkinson ή σκλήρυνση κατά πλάκας;
«Σίγουρα υπάρχει καλύτερη ενημέρωση σε σχέση με προηγούμενα χρόνια και κάνουμε μεγάλη προσπάθεια ως ιατρική κοινότητα και εγώ προσωπικά συμμετέχω εθελοντικά σε δράσεις οι οποίες γίνονται για την ενημέρωση του κοινού και θεωρώ ότι όσο μεγαλύτερη είναι η ενημέρωση τόσο πιο ευαισθητοποιημένη θα είναι η κοινωνία μας και τόσο πιο καλά θα μπορούμε να κάνουμε πρόληψη και αντιμετώπιση των παθήσεων αυτών. Σίγουρα έχουμε δρόμο ακόμα να διανύσουμε, θεωρώ όμως ότι είμαστε στο σωστό μονοπάτι».
-Οι νέες τεχνολογίες και το διαδίκτυο βοηθούν ή μπερδεύουν περισσότερο τους ασθενείς; Υπάρχει υπερβολική αυτοδιάγνωση μέσω Google και social media;
«Πάντα είναι καλό να χρησιμοποιούμε την τεχνολογία και όποια δυνατότητα μας δίνει η τεχνολογία είναι μία προστιθέμενη αξία σε αυτό που μπορούμε να κάνουμε από μόνοι μας. Επομένως, δεν θα πω ότι μπερδεύουν τους ασθενείς, θα πω όμως ότι χρειάζεται οι ασθενείς να χρησιμοποιούν την τεχνολογία συμβουλευόμενοι και τον γιατρό τους. Δεν μπορεί, τουλάχιστον αυτή τη στιγμή που μιλάμε, η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη να υποκαταστήσει τον γιατρό.
Από την άλλη πλευρά και ο ασθενής είναι φυσιολογικό ότι θα χρησιμοποιήσει τεχνολογικές επιλογές που έχει για να ενημερωθεί καλύτερα και να αντιμετωπίσει ζητήματα που τον απασχολούν. Αλλά και εμείς ως γιατροί χρησιμοποιούμε την τεχνολογία, χρησιμοποιούμε τις εφαρμογές οι οποίες είναι στην κλινική ιατρική πράξη προς όφελος του ασθενούς και αυτό μας βοηθάει να γινόμαστε και καλύτεροι γιατροί και πιο αποτελεσματικοί. Είμαστε ξεκάθαρα υπέρ της τεχνολογίας, είμαστε υπέρ της εξέλιξης της ιατρικής τεχνολογίας, πάντα βέβαια με σύνεση στο πώς αυτή χρησιμοποιείται και από ποιον χρησιμοποιείται. Με άλλο τρόπο χρησιμοποιεί ένα τεχνολογικό μέσο ένας ασθενής και με άλλο το χρησιμοποιεί ένας γιατρός. Ακόμα και εμείς που είμαστε γιατροί, όταν ζητάμε από κάποιον συνάδελφό μας να μας εξετάσει ως ασθενείς, δεν θα έχουμε τον ίδιο ρόλο που έχουμε ως γιατροί εξετάζοντας έναν άνθρωπο που μας εμπιστεύεται».
-Οι πολίτες σήμερα φροντίζουν περισσότερο ή λιγότερο την υγεία τους σε σχέση με παλαιότερα;
«Πιστεύω σίγουρα πολύ περισσότερο, γι’ αυτό και υπάρχει μία μεγάλη αύξηση του μέσου χρόνου επιβίωσης στην κοινωνία μας σήμερα».
-Ποιο είναι το βασικό μήνυμα που θεωρείτε ότι πρέπει να περάσει σήμερα σχετικά με τη νευρολογική υγεία;
«Η υγεία είναι μία, είναι ενιαία, οπότε θα πρέπει να προσέχουμε την υγεία μας και χρειάζεται να μην αμελούμε εκείνες τις εκφάνσεις της υγείας οι οποίες ορισμένες φορές ξεφεύγουν λίγο από τα πολύ καθημερινά που κάθε άνθρωπο απασχολούν ή έχουν απασχολήσει, όπως μία λοίμωξη, όπως να μετρήσουμε τη χοληστερίνη, όπως να μετρήσουμε την πίεση, τα οποία είναι πάρα πολύ σπουδαία. Είναι εξαιρετικά κρίσιμο να μην τα παραλείπουμε, είναι εξαιρετικά κρίσιμο να έχουμε τον ειδικό γιατρό που μας παρακολουθεί για όλα αυτά. Είτε είναι ο παθολόγος, ο καρδιολόγος ή ο οικογενειακός μας γιατρός. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο χρειάζεται να ελέγχουμε και να προλαμβάνουμε νευρολογικά ζητήματα».
