Η πρόσφατη ανατίναξη των εκσκαφέων στο ορυχείο της Μαυροπηγής δεν σηματοδοτεί μόνο το τέλος ενός βιομηχανικού εξοπλισμού. Αναδεικνύει ένα κρίσιμο ζήτημα πολιτιστικής διαχείρισης. Τη στάση μας απέναντι στη βιομηχανική κληρονομιά μιας περιοχής που ταυτίστηκε όσο λίγες στην Ελλάδα, με την παραγωγή ενέργειας και τη βιομηχανική ανάπτυξη.
Είναι γνωστό πως η βιομηχανική κληρονομιά αποτελεί φορέα ιστορικής μνήμης και συλλογικής ταυτότητας. Τα ορυχεία, οι ατμοηλεκτρικοί σταθμοί και ο βαρύς μηχανολογικός εξοπλισμός της ΔΕΗ συνιστούν τεκμήρια της τεχνολογικής εξέλιξης, της παραγωγικής ιστορίας και του εργασιακού πολιτισμού όλης της χώρας. Δεν πρόκειται για ανενεργές υποδομές ή παρωχημένα μηχανήματα, αλλά για υλικά αποτυπώματα μιας εποχής που καθόρισε την οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική συγκρότηση του τόπου.
Αναμφίβολα, η ΔΕΗ δεν διαμόρφωσε μόνο το ενεργειακό τοπίο της χώρας. Αλλά την ίδια την κοινωνία της Δυτικής Μακεδονίας, στηρίζοντας την ανάπτυξη της Κοζάνης, της Πτολεμαΐδας και δεκάδων κοινοτήτων που συνδέθηκαν άμεσα με τη λιγνιτική δραστηριότητα.
Όμως, η μετάβαση σε μια νέα εποχή δεν προϋποθέτει την κατεδάφιση της προηγούμενης. Η ανάπτυξη χωρίς μνήμη είναι απλώς μια άλλη μορφή εγκατάλειψης. Έτσι, η απολιγνιτοποίηση δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για την εξαφάνιση των τεκμηρίων που αφηγούνται την ιστορία της περιοχής.
Σε ολόκληρη την Ευρώπη, η βιομηχανική κληρονομιά προστατεύεται και αξιοποιείται ως πολιτιστικός πόρος. Εδώ, αντί να διαφυλάσσουμε τα σύμβολα της ιστορίας μας, τα οδηγούμε στην εξαφάνιση.Γι’ αυτό και η εικόνα της ανατίναξης δεν προκαλεί μόνο θλίψη. Προκαλεί οργή. Καθώς δεν χάνεται απλώς ένας εκσκαφέας. Χάνεται ένα σύμβολο της εργασίας, της παραγωγής και της συλλογικής μνήμης της Δυτικής Μακεδονίας. Και όσο τα ίχνη της λιγνιτικής ιστορίας εξαφανίζονται το ένα μετά το άλλο, τόσο ενισχύεται η αίσθηση ότι δεν εγκαταλείπεται μόνο μια βιομηχανική δραστηριότητα, αλλά και οι άνθρωποι που επί δεκαετίες στήριξαν με τον κόπο τους την ενεργειακή ανάπτυξη της χώρας.
Η βιομηχανική κληρονομιά είναι πολιτιστικό κεφάλαιο ανεκτίμητης αξίας. Και όταν καταστρέφεται χωρίς όραμα, σχεδιασμό και σεβασμό στην ιστορική της σημασία, η πράξη αυτή δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί ένα έγκλημα απέναντι στη μνήμη, την ιστορία και τον πολιτισμό της περιοχής.
Κορίνα Χατζηπαναγιωτίδου
Πολιτιστική Διαχειρίστρια/Οικονομολόγος
MSc Διοίκηση Πολιτισμικών Μονάδων
υποβιβασμός, μιας εθνικής υπόθεσης, σε γραφικό τουρισμό. Δεν βοηθά αυτή η τοποθέτηση.
ΔΩΣΑΜΕ ΤΙΣ ΖΩΕΣ ΜΑΣ ΣΤΑ ΟΡΥΧΕΙΑ ΚΑΙ ΜΑΣ ΞΈ´ΠΛΗΡΩΝΟΥΝ ΕΤΣΙ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΜΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΖουνε!!!! ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΤΑ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ Η ΒΑΡΙΑ ΔΟΥΛΕΙΑ ΠΟΥ ΚΑΝΑΜΕ……ΣΩΣΤΑ ΤΑ ΓΡΑΦΕΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΆ ΚΟΡΙΤΣΙ ΜΟΥ…ΕΙΝΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΑΣ ΟΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΈΣ ΜΑΣ ..ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΜΑΣ ΣΩΣΕΙ ΟΜΩΣ???? ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΜΑΣ ΓΡΑΦΟΥΝ ΚΑΝΟΝΙΚΑ ΟΙ ΝΕΟΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΚΑΤΙ………
Φθάσαμε , ήδη, στα μνημόσυνα. Και στην παραδοχή της υποτελούς παράδοσης, στα συμφέροντα των απρόσωπων ”επενδυτών”, των απε-νδυτών του, πάλαι ποτέ, ενεργειακού κορμού της επιλήσμονος χώρας.
Σωστή άποψη. Τα μηχανήματα μπορούν ν’ αποτελέσουν βιομηχανική κληρονομιά. Πάντως αυτά που ανατίναξαν ήταν μηχανήματα σε κατάσταση λειτουργίας, κι αυτό κάνει το έγκλημα ειδεχθές.
Τώρα ξέρεις και τα λες αυτά ή απλά να χαμε να λέγαμε; Ήταν μηχανήματα εκτός λειτουργίας για χρόνια. Για το ορυχείο να λέμε που έχει κάρβουνο καλή ποιότητας, αλλά μην υπερβάλουμε στην προσπάθεια των εντυπώσεων και λέμε αρλούμπες για τα παλιοσίδερα.