Ο μόνιμος πληθυσμός της περιοχής μειώθηκε κατά 10,3%. Ιδιαίτερα ο πληθυσμός ηλικίας 30-39 ετών μειώθηκε κατά 29,2%.
Η Δυτική Μακεδονία ένας τόπος που για δεκαετίες στηρίχθηκε στον λιγνίτη, βιώνει την τελευταία δεκαετία πρωτόγνωρες καταστάσεις.
Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα το καλοκαίρι πραγματοποιήθηκε η επίσκεψη κλιμακίου της Νέας Δημοκρατίας στην Δ. Μακεδονία και στις 28 Αυγούστου η επίσκεψη του πρωθυπουργού στην Κοζάνη. Εκεί γίναμε μάρτυρες της επιλογής της κυβέρνησης αντί να αναμετρηθεί με τις δεσμεύσεις που ανέλαβε απέναντι στους πολίτες της Δυτικής Μακεδονίας, να παρουσιάζει ένα αφήγημα θριάμβου.
Θυμόμαστε καλά όμως τις υποσχέσεις του πρωθυπουργού το 2021 στην Κοζάνη. Το Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης με προϋπολογισμό συνολικής μόχλευσης 7,5 δισ. Ευρώ, με δεσμεύσεις για δημόσιες υποδομές, παραγωγική ανασυγκρότηση, εμβληματικές επενδύσεις, 25.000 θέσεις εργασίας και τη Ρήτρα Μετάβασης.
Σήμερα, πέντε χρόνια μετά ο κυβερνητικός λογαριασμός των 5,4 δισ. ευρώ για εκπλήρωση των δεσμεύσεων βγαίνει με τον συνυπολογισμό του επενδυτικού προγράμματος της ΔΕΗ. Όμως το επενδυτικό πρόγραμμα μιας ιδιωτικής εταιρείας δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως υποκατάστατο των δημόσιων δεσμεύσεων για τη Δίκαιη Μετάβαση, γιατί οι πολίτες της Δυτικής Μακεδονίας δεν είναι μέτοχοι ιδιωτικών εταιρειών.
Επομένως για να αξιολογήσουμε το αποτέλεσμα των κυβερνητικών πολιτικών δεν χρειάζονται υπερβολές. Αρκούν απλά τα επίσημα στοιχεία.
Η απογραφή καταγράφει μια δραματική δημογραφική υποχώρηση για τη Δυτική Μακεδονία. Ο μόνιμος πληθυσμός της περιοχής μειώθηκε κατά 10,3%. Ιδιαίτερα ο πληθυσμός ηλικίας 30-39 ετών μειώθηκε κατά 29,2%. Αυτοί οι αριθμοί είναι οικογένειες που αναζήτησαν αλλού εργασία και προοπτική. Και αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό μέτρο για να κριθεί η επιτυχία της Δίκαιης Μετάβασης: αν δημιουργούνται οι συνθήκες ώστε οι νέοι άνθρωποι να μπορούν να μείνουν, να εργαστούν και να δημιουργήσουν στον τόπο τους.
Η εικόνα της παραγωγής δείχνει την πραγματικότητα. Η Δυτική Μακεδονία, που για δεκαετίες είχε ισχυρό βιομηχανικό αποτύπωμα λόγω της ενεργειακής δραστηριότητας, βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντική συρρίκνωση της βιομηχανικής της βάσης. Τα στοιχεία του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ καταγράφουν σημαντική υποχώρηση της συμμετοχής της περιοχής στην εθνική βιομηχανική δραστηριότητα, γεγονός που δείχνει ότι η απολιγνιτοποίηση δεν έχει ακόμη συνοδευτεί από αντίστοιχη παραγωγική ανασυγκρότηση.
Ο πρωθυπουργός από την Κοζάνη μίλησε για ένα μελλοντικό θετικό ισοζύγιο απασχόλησης. Αυτό σημαίνει ότι το αποτέλεσμα που επικαλείται σήμερα δεν έχει ακόμη κριθεί. Όμως δεν μπορεί μια κυβερνητική πολιτική να αξιολογείται με βάση το τι «θα συμβεί σε λίγα χρόνια».
Και εδώ βρίσκεται η ουσία: ο πολίτης δεν έχει ανάγκη από μία ακόμη κυβερνητική παρουσίαση. Έχει ανάγκη να γνωρίζει πόσα χρήματα έχουν πραγματικά φτάσει στην τοπική οικονομία, πόσα έργα έχουν ολοκληρωθεί, πόσες επιχειρήσεις δημιουργήθηκαν και πόσες μόνιμες θέσεις εργασίας υπάρχουν σήμερα.
Αν η Δίκαιη Μετάβαση προχωράει με θετικό πρόσημο κύριε Πρωθυπουργέ, γιατί η Δυτική Μακεδονία παραμένει η μοναδική περιφέρεια της χώρας με αρνητική μεταβολή της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας (-5,3%) την περίοδο 2020-2024 σύμφωνα με την έκθεση του ΙΟΒΕ;
Αυτή η κατάσταση συμβαίνει γιατί σημαντικές υποδομές που θα μπορούσαν να αλλάξουν πραγματικά τις αναπτυξιακές προοπτικές της περιοχής παραμένουν εκτός του κυβερνητικής πολιτικής και δεν τίθονται στο τραπέζι των συζητήσεων. Πρώτη και σημαντικότερη είναι η σιδηροδρομική σύνδεση της Δυτικής Μακεδονίας με τα ελληνικά λιμάνια, μια υποδομή που θα μπορούσε να συνδέσει την παραγωγή της περιοχής με την εθνική και ευρωπαϊκή αγορά δημιουργώντας σημαντικές προϋποθέσεις εξωστρέφειας.
Η Δίκαιη Μετάβαση δεν μπορεί να σημαίνει απλώς αλλαγή χρήσης γης και εγκατάσταση νέων ενεργειακών δραστηριοτήτων. Χρειάζεται παραγωγική ανασυγκρότηση. Δεν μπορεί η γόνιμη γη της περιοχής να θυσιάζεται σε φαραωνικής κλίμακας φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις χωρίς σταθερές και ποιοτικές θέσεις εργασίας. Ούτε μπορεί ο σχεδιασμός της επόμενης ημέρας να αγνοεί τις περιβαλλοντικές πιέσεις που αντιμετωπίζει η Δυτική Μακεδονία. Η μετάβαση δεν μπορεί να δημιουργεί νέα προβλήματα προκειμένου να λύσει τα παλιά.
Το κυβερνητικό κλιμάκιο, αντί να απολογηθεί για όλα αυτά που δεν έχει υλοποιήσει, θριαμβολόγησε πάνω σε στάχτες σαν κι αυτές που θέλουν να αφήσουν πίσω τους με τις καταστροφές στις λιγνιτικές μονάδες, ώστε να μην επιτρέψει μια εναλλακτική κυβερνητική πολιτική όπως αυτή του ΠΑΣΟΚ να υλοποιήσει τις δικές της δεσμεύσεις όπως παρουσιάστηκαν στην περσινή ΔΕΘ και στην τροπολογία του πριν λίγες μέρες ο βουλευτής ΠΑΣΟΚ Κοζάνης, κ. Πάρις Κουκουλόπουλος, με την παράταση της ζωής σύγχρονων μονάδων λιγνιτικής παραγωγής με χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα όπως ο ΑΗΣ Πτολεμαΐδα 5.
Για όλα αυτά η κοινωνία χρειάζεται όσο ποτέ άλλοτε μια πολιτική αλλαγή. Μια αλλαγή όπου θα κρίνεται από τις θέσεις εργασίας που δημιουργεί, από επενδύσεις και υποδομές που θα πραγματοποιούνται μέσα σε καθορισμένο χρονικό ορίζοντα. Ένα εναλλακτικό κυβερνητικό μοντέλο ώστε να ξαναβρεί τον βιομηχανικό και παραγωγικό της χαρακτήρα η Ελλάδα με σύγχρονους όρους. Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα και της Δίκαιης Μετάβασης. Και αυτό είναι που μέχρι σήμερα δεν έχει κερδηθεί. Μια πολιτική αλλαγή που θα βάλει τέλος στην οικονομική συρρίκνωση την οποία η περιοχή ζει εδώ και χρόνια στην καθημερινότητά της.
(Ο Χρήστος Τσολάκης είναι αναπληρωτής γραμματέας Δικτύου Επιστημόνων ΠΑΣΟΚ)
