Υπήρξαν κάποτε στα Γρεβενά μαγαζιά απλά, σχεδόν λιτά, που δεν χρειάστηκαν ούτε εντυπωσιακές ταμπέλες ούτε περίτεχνη διακόσμηση για να μείνουν στη μνήμη μας για δεκαετίες. Ένα από αυτά ήταν ο «Ανδρέας», το παλιό γυράδικο που έγραψε τη δική του μικρή ιστορία στην πόλη μας, τις δεκαετίες του ’80 και του ’90.
Στην αρχή βρισκόταν στην κεντρική πλατεία, πίσω από τα κανόνια. Αργότερα μεταφέρθηκε στη γωνία της Παλαιολόγου με την Αθανασίου Διάκου, όπου και έμεινε μέχρι να κλείσει. Ο Ανδρέας και η σύζυγός του η Ελένη ήταν άνθρωποι απλοί και εγκάρδιοι. Αν θυμάμαι καλά, ήταν Γρεβενιώτες που είχαν επιστρέψει από την Αμερική. Δούλευαν μαζί, ήσυχα και νοικοκυρεμένα, μέσα σε ένα απλό μαγαζί που ήταν πάντοτε καθαρό — από τον χώρο και τα σκεύη μέχρι και το τελευταίο εργαλείο.
Ο κατάλογος ήταν μικρός και ξεκάθαρος:
Γύρος χοιρινός.
Λουκάνικο βραστό.
Χωριάτικο λουκάνικο που το δάγκωνες και πρατσαλνούσε τον ουρανίσκο με ζουμιά.
Τοστ απλό μα πεντανόστιμο.
Και μπιφτέκι, που στον τιμοκατάλογο του τοίχου γραφόταν με εκείνη την αξέχαστη λέξη:
«Χάμπουργκα».
Τίποτε περιττό. Και όμως, όλα ήταν ξεχωριστά.
Ο γύρος ψιλοκοβόταν με ένα μικρό ηλεκτρικό μαχαίρι. Έμπαινε σε μακρόστενο λευκό ψωμάκι, όπως και τα λουκάνικα, ενώ το χάμπουργκα και το τοστ σε στρογγυλό. Τα ψωμάκια πατιούνταν στην τοστιέρα και έφταναν ζεστά μπροστά σου, σε ένα μικρό πιατάκι με μια χαρτοπετσέτα. Σε ένα μπολ υπήρχε πάντοτε ψιλοκομμένη ντομάτα με κρεμμύδι. Νομίζω πως έβαζε και λίγο κέτσαπ για να τα δέσει. Μια γενναία κουταλιά από αυτό το λαχταριστό μίγμα έμπαινε μέσα στον γύρο ή στο λουκάνικο, μαζί με κέτσαπ, μουστάρδα, προαιρετικά. Χωρίς περίτεχνες σάλτσες, αλοιφές και εξεζητημένα υλικά. Η ντομάτα και το κρεμμύδι, όμως, ήταν σαν να είχαν κοπεί εκείνη τη στιγμή από τον μπαξέ.
Ειδικά το χάμπουργκα είχε τη δική του τελετουργία: μπιφτέκι μοσχοβολιστό, μία φέτα κίτρινο τυρί και μία φέτα ντομάτα. Έπειτα πατιόταν ολόκληρο στην τοστιέρα, μέχρι να ζεσταθεί το ψωμί και να λιώσει το τυρί. Μετρούσες τα δευτερόλεπτα με ανυπομονησία μέχρι να έρθει μπροστά σου. Κι έπειτα το άνοιγες λίγο για να κρυώσει πιο γρήγορα, και… γλαπ! Τα κρέατα ήταν πάντοτε διαλεκτά, καθαρά και πεντανόστιμα. Οι πατάτες αληθινές, σπιτικές, κομμένες και τηγανισμένες όπως παλιά. Δεν υπήρχαν δεκάδες επιλογές ούτε φανταχτερές ονομασίες. Υπήρχε, όμως, κάτι που σήμερα συναντάμε όλο και πιο δύσκολα: καλή πρώτη ύλη, καθαριότητα, σταθερή ποιότητα και πραγματική φροντίδα. Ίσως γι’ αυτό το γυράδικο του Ανδρέα δεν έμοιαζε με κανένα άλλο. Και ίσως γι’ αυτό, τόσα χρόνια μετά, όσοι το δοκιμάσαμε μπορούμε ακόμη να θυμόμαστε και να νοσταλγούμε τη γεύση του.
Γιατί κάποιες γεύσεις δένονται με τα χρόνια μας, με τους δρόμους της πόλης, με τις παρέες και τα βράδια μιας άλλης εποχής. Και όταν επιστρέφουν στη μνήμη, φέρνουν μαζί τους ολόκληρα τα Γρεβενά του τότε.
https://www.facebook.com/greveniotes – Thomas Biziouras.
