Εδώ και πολλές δεκαετίες, κάθε Σεπτέμβρη, την ημέρα της γιορτής του Αγίου Βησσαρίωνα, οι απόγονοι των οικογενειών από τα Άγραφα ,που κυνηγημένοι από τους Τούρκους βρήκαν ασφαλές καταφύγιο και εγκαταστάθηκαν στην Κοζάνη, γύρω στα 1612, τελούν την ετήσια λειτουργία τους στον χαμηλό Αη Λια σε ανάμνηση της μακρινής τους πατρίδας,τα Άγραφα της Θεσσαλίας! Μετά την αποτυχημένη επανάσταση του Διονυσίου του Φιλοσόφου να καταλάβει την πόλη των Ιωαννίνων στα 1611, το τραγικό του τέλος και τις φοβερές διώξεις που εξαπέλυσαν οι Τούρκοι κατά των Ελλήνων Χριστιανών σε ευρεία κλιμακα, πολλοί χριστιανικοι πληθυσμοι για να σωθούν μετακινήθηκαν βορειότερα. Έτσι, 20 οικογένειες Ελλήνων χριστιανών από τα Άγραφα βρέθηκαν ως μέτοικοι στην Κοζάνη , την οποία επέλεξαν ως ασφαλές καταφύγιο .Αυτες οι πρώτες οικογένειες των Αγραφιωτών πρωτοεγκαταστάθηκαν στην περιοχή των Αγίων Αναργύρων κουβαλώντας μαζί τους ως φυλαχτό την εικόνα του Αγίου Βησσαρίωνα, μητροπολίτη Λάρισας και Τρίκκης. Αυτός είναι και ο λόγος που οι Αγραφιωτάδες γιορτάζουν κάθε χρόνο την φθινοπωρινή τους σύναξη την ημέρα της εορτής του ομώνυμου Αγίου!
Η παλιά εικόνα , ιστορικό κειμήλιο του Αγίου Βησσαρίωνα χάθηκε στην πάροδο του χρόνου , ο άγιος όμως εξακολουθεί και σήμερα να ενώνει όσες οικογένειες μαζί με τους κλώνους τους μαζεύονται τόσο στον εσπερινό όσο και στον όρθρο της επόμενης μερας για να τιμήσουν τους μακρινούς προγόνους τους! Μέχρι κι από τη Θεσσαλονίκη έρχονταν πιο παλιά κάποιες όπως αυτή του καθηγητή του Πολυτεχνείου Μάνου !
Και οι 20 αρχικές οικογένειες αυγάταιναν στο διάβα των αιώνων! Ποιους να πρωτοαναφέρει κανείς! Από τον πατέρα Γαζή που διοργάνωσε μέχρι εκδρομή των Κοζανιτών στη γενέθλια γη των προγόνων του στα Άγραφα, τους Ματιακηδες, τους Γκαγκήδες, τους Γαζήδες, τους Μανδρελάδες, τους Τσικριτζάδες, τους Δαβάνηδες, τους Δελιαλήδες, τις ο ικογένειες Μάνου και Βαβίτσα, και τόσες άλλες αφήνοντας τελευταίους τους πολυπληθείς Αγραφιωτάδες!
Τα σκήπτρα της σύγχρονης σύναξης κρατάει εδώ και αρκετά χρόνια η κ Βόντσα Κούλα το γένος Δαβάνη , η οποία σπεύδει όχι μόνο στον εσπερινό αλλά και ανήμερα της γιορτης, συν γαμπροίς και τέκνοις! Σταθερά παρών στον σημερινό εσπερινό και ο “πελταστής” στα γράμματα και στον λογοτεχνικό λόγο, διευθυντής της Παρέμβασης , Βασίλης Καραγιάννης, που επί χρόνια μαζί με τον φίλο και συνοδοιπόρο του γιατρό Χρήστο Μπέσα, παρακολουθούσε τις συνάξεις αυτές των Αγραφιωτάδων με ιδιαίτερο ενδιαφερον. Να με συμπαθεί για τον όρο “πελταστή” αλλά τον πρωτοάκουσα από τον φίλο του ποιητη Δημήτρη Καμαριάδη σε εκδήλωση της Παρέμβασης στο Λαογραφικό Μουσείο και τον βρήκα πολύ ενδιαφέροντα !
Μακάρι αυτή η όμορφη παράδοση των Αγραφιωτάδων να συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια, γιατί είναι γεγονός ότι κάθε χρόνο φθίνει όλο και περισσότερο όπως τόσα άλλα όμορφα πράγματα που μας κληροδότησαν οι μακρινοι μας πρόγονοι!
