Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε κάτι να αλλάζει στην πολιτική. Η πολιτική όλο και περισσότερο γίνεται μέσα από μια οθόνη. Κάθε επίσκεψη γίνεται φωτογραφία, κάθε μικρή παρέμβαση γίνεται ανάρτηση και κάθε αυτονόητη υποχρέωση παρουσιάζεται σαν μεγάλο επίτευγμα. Ένα έργο, ένα κόψιμο χόρτων, μια επισκευή, ένα βάψιμο σε ένα πεζοδρόμιο, μια συνάντηση, μια επίσκεψη σε έναν χώρο και αμέσως βλέπουμε φωτογραφίες και ανακοινώσεις.
Και εδώ δεν μιλάμε μόνο για έναν άνθρωπο ή για έναν συγκεκριμένο θεσμό. Μιλάμε συνολικά για τον τρόπο με τον οποίο ασκείται σήμερα η δημόσια παρουσία. Βουλευτές, Περιφερειάρχες, Αντιπεριφερειάρχες, Δήμαρχοι, Αντιδήμαρχοι, Πρόεδροι κοινοτήτων και γενικά άνθρωποι που έχουν θεσμικό ρόλο και ευθύνη απέναντι στην κοινωνία, όλοι πρέπει να θυμούνται κάτι πολύ απλό:
Η πολιτική δεν είναι φωτογραφία. Είναι δουλειά.
Η ενημέρωση είναι απαραίτητη. Ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει τι γίνεται, ποια έργα προχωρούν, ποια προβλήματα αντιμετωπίζονται και πού πηγαίνουν τα χρήματα. Όμως η ενημέρωση πρέπει να συνοδεύει το έργο και όχι να αντικαθιστά το έργο.
Άλλο πράγμα είναι να ενημερώνεις τον πολίτη για αυτό που έκανες και άλλο να προσπαθείς να δημιουργήσεις την εντύπωση ότι η ανάρτηση είναι το ίδιο το έργο.
Γιατί η κοινωνία δεν χρειάζεται περισσότερη εικόνα. Χρειάζεται περισσότερη ουσία.
Χρειάζεται ανθρώπους που να ακούν. Να βρίσκονται δίπλα στους πολίτες. Να γνωρίζουν τα προβλήματά τους. Να τα μεταφέρουν εκεί που πρέπει. Να διεκδικούν. Να σχεδιάζουν. Να βρίσκουν λύσεις. Και πάνω απ’ όλα, να επιστρέφουν στους ανθρώπους και να τους λένε τι έγινε και τι δεν έγινε.
Γιατί ο πολίτης δεν ζει μέσα στα social media.
Ζει στο σπίτι του, στη γειτονιά του, στη δουλειά του, στο χωριό του, στην πόλη του.
Εκεί πρέπει να βρίσκεται και η πολιτική.
Στις γειτονιές, στις πλατείες, στα χωριά, στις επιχειρήσεις, στα σχολεία, στους χώρους εργασίας και δίπλα στους ανθρώπους που καθημερινά παλεύουν να τα βγάλουν πέρα.
Και εδώ έχουν αρχίσει να μπερδεύονται και οι ρόλοι και οι ευθύνες.Ο πρόεδρος της κοινότητας έχει έναν συγκεκριμένο θεσμικό ρόλο. Είναι αυτός που πρέπει να ακούει τους ανθρώπους του χωριού, να γνωρίζει τα προβλήματά τους, να τα καταγράφει, να τα μεταφέρει στους αρμόδιους και να διεκδικεί λύσεις.
Ο σύλλογος έχει έναν άλλο, εξίσου σημαντικό ρόλο. Να κρατά ζωντανή την κοινωνική και πολιτιστική ζωή του χωριού, να οργανώνει εκδηλώσεις, να φέρνει τους ανθρώπους κοντά, να κρατά ζωντανή την παράδοση και την τοπική κοινωνία.
Φυσικά και πρέπει να συνεργάζονται.
Όμως άλλο είναι ο ρόλος του θεσμικού εκπροσώπου και άλλο ο ρόλος του συλλόγου.
Δεν πρέπει να μπερδεύουμε τη γιορτή με τη διοίκηση.
Ούτε τη φωτογραφία με το έργο.
Και αυτό αφορά όλους όσοι έχουν δημόσια ευθύνη.
Ο βουλευτής έχει τον δικό του ρόλο και τις δικές του ευθύνες. Ο περιφερειάρχης έχει τον δικό του ρόλο. Οι αντιπεριφερειάρχες το ίδιο. Ο δήμαρχος, οι αντιδήμαρχοι, οι πρόεδροι των κοινοτήτων και κάθε αιρετός έχουν συγκεκριμένες αρμοδιότητες και ευθύνες.
Ο πολίτης δεν χρειάζεται να βλέπει μόνο ότι κάποιος πήγε κάπου.
Χρειάζεται να βλέπει τι έγινε επειδή κάποιος πήγε εκεί.
Χρειάζεται αποτέλεσμα.
Και τα προβλήματα είναι πολλά, όχι μόνο στα χωριά αλλά και στις πόλεις και στις γειτονιές.
Υπάρχουν άνθρωποι που ψάχνουν δουλειά. Υπάρχουν οικογένειες που δυσκολεύονται. Υπάρχουν μικροί επαγγελματίες που προσπαθούν να κρατήσουν τις επιχειρήσεις τους. Υπάρχουν παραγωγοί και κτηνοτρόφοι που αντιμετωπίζουν καθημερινά δυσκολίες. Υπάρχουν νέοι που σκέφτονται να φύγουν γιατί δεν βλέπουν ευκαιρίες.
Και την ίδια στιγμή, τα χωριά μας αδειάζουν.
Οι νέοι φεύγουν γιατί δεν βρίσκουν δουλειά. Οι οικογένειες δυσκολεύονται. Οι παραγωγοί και οι μικροί επαγγελματίες παλεύουν καθημερινά. Ο πληθυσμός μειώνεται και μαζί με αυτόν μειώνονται και τα παιδιά.
Τα σχολεία μας αντιμετωπίζουν προβλήματα και σε αρκετά χωριά υπάρχουν όλο και λιγότεροι μαθητές.
Όταν ένα χωριό χάνει τα παιδιά του, δεν χάνει απλώς αριθμούς.
Χάνει ένα κομμάτι από το μέλλον του.
Γι’ αυτό χρειάζεται να σταματήσουμε να κοιτάμε μόνο την εικόνα και να κοιτάξουμε την ουσία.
Να δούμε τι πραγματικά μπορεί να γίνει ώστε ένας νέος άνθρωπος να έχει λόγο να μείνει στον τόπο του.
Και όχι μόνο στα χωριά.
Να μπορεί κάθε νέος άνθρωπος, όπου κι αν ζει, να βρίσκει μια ευκαιρία να δουλέψει, να δημιουργήσει και να προχωρήσει.
Να έχει δουλειά. Να έχει σπίτι. Να μπορεί να κάνει οικογένεια. Να έχει σχολείο για τα παιδιά του. Να έχει πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Να έχει ασφαλείς δρόμους. Να έχει καθαρό περιβάλλον. Να έχει συγκοινωνία. Να έχει γρήγορο ίντερνετ. Να έχει αθλητισμό και πολιτισμό.
Και στα χωριά, όλα αυτά γίνονται ακόμη πιο σημαντικά.
Γιατί εκεί το πρόβλημα της ερήμωσης γίνεται κάθε χρόνο πιο έντονο.
Εδώ πρέπει να παίξει τον ρόλο της η Αυτοδιοίκηση, αλλά και συνολικά η πολιτεία, ο καθένας μέσα στις αρμοδιότητές του.
Ο Δήμος και η Περιφέρεια δεν πρέπει να περιορίζονται στις ανακοινώσεις και στις φωτογραφίες.
Χρειάζονται ουσιαστικές δράσεις ενημέρωσης και στήριξης.
Να ενημερώνονται οι νέοι για προγράμματα εργασίας, κατάρτισης, επιχειρηματικότητας και χρηματοδότησης.
Να ενημερώνονται οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι για τα διαθέσιμα προγράμματα και τις δυνατότητες που υπάρχουν.
Να στηρίζονται οι μικρές επιχειρήσεις και οι άνθρωποι που προσπαθούν να κρατήσουν ανοιχτό ένα μαγαζί, ένα εργαστήριο ή μια μικρή παραγωγική μονάδα.
Και αυτή η ενημέρωση δεν μπορεί να γίνεται μόνο με μια ανάρτηση στα social media.
Ο Δήμος και η Περιφέρεια μπορούν να πηγαίνουν στα ίδια τα χωριά, να οργανώνουν συναντήσεις, να φέρνουν ειδικούς και αρμόδιους φορείς, να εξηγούν στους ανθρώπους ποια προγράμματα υπάρχουν, ποιος μπορεί να συμμετέχει, ποια δικαιολογητικά χρειάζονται και ποιες είναι οι προθεσμίες.
Άλλο πράγμα είναι να ανεβαίνει μια ανακοίνωση στο διαδίκτυο και άλλο να πηγαίνει κάποιος στο χωριό και να βοηθά πραγματικά έναν άνθρωπο να καταλάβει τι μπορεί να κάνει και πώς μπορεί να αξιοποιήσει μια ευκαιρία.
Αυτό είναι δουλειά.
Χρειάζεται επίσης να στηρίξουμε την αγροτική και κτηνοτροφική παραγωγή, τους ανθρώπους που δουλεύουν τη γη και κρατούν ζωντανή την ύπαιθρο. Να στηρίξουμε τα τοπικά προϊόντα, τις μικρές επιχειρήσεις και την τοπική αγορά. Να δημιουργηθούν περισσότερες δυνατότητες για να μείνει ο πλούτος στον ίδιο τον τόπο.
Να υπάρχει σύνδεση των παραγωγών με την αγορά. Να προβάλλονται τα τοπικά προϊόντα. Να δημιουργούνται ευκαιρίες για νέους ανθρώπους που θέλουν να ασχοληθούν με την παραγωγή.
Και μαζί με την εργασία πρέπει να δούμε και την καθημερινή ζωή.
Γιατί ένας νέος άνθρωπος δεν θα μείνει σε ένα χωριό μόνο επειδή βρήκε μια δουλειά.
Θα μείνει αν μπορεί να δημιουργήσει μια ολόκληρη ζωή εκεί.
Χρειάζεται παιδική φροντίδα, δραστηριότητες για τα παιδιά, ασφαλείς παιδικές χαρές, αθλητικούς χώρους, πολιτισμό, χώρους για τους νέους και μια κοινωνία που να τους δίνει τη δυνατότητα να συναντηθούν, να δημιουργήσουν και να αισθανθούν ότι ανήκουν στον τόπο τους.
Χρειάζεται επίσης να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες που ήδη υπάρχουν.
Υπάρχουν άδεια δημοτικά κτίρια, παλιά σπίτια και χώροι που μπορούν, όπου αυτό είναι νόμιμο και οικονομικά εφικτό, να αξιοποιηθούν.
Γιατί να μένουν κλειστά και άδεια;
Θα μπορούσαν να εξεταστούν λύσεις για τη στέγαση εκπαιδευτικών που υπηρετούν στα χωριά, ώστε ένας δάσκαλος να μπορεί να βρει ένα κατάλληλο σπίτι και να μείνει στον τόπο όπου εργάζεται.
Το ίδιο μπορεί να εξεταστεί και για γιατρούς ή άλλους επαγγελματίες που είναι απαραίτητοι για να λειτουργεί ένα χωριό.
Μπορεί να φαίνεται σαν μια μικρή κίνηση.
Για ένα μικρό χωριό, όμως, μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά.
Γιατί και τα σχολεία χρειάζονται στήριξη.
Δεν μπορούμε να μιλάμε για ανάπτυξη των χωριών και την ίδια στιγμή να αφήνουμε τα σχολεία τους να αντιμετωπίζουν προβλήματα.
Χρειάζονται καλύτερες υποδομές, στήριξη των μαθητών και των εκπαιδευτικών, δραστηριότητες για τα παιδιά και δράσεις που θα βοηθούν τις οικογένειες να παραμείνουν στον τόπο τους.
Όταν ένα χωριό χάνει το σχολείο του ή όταν το σχολείο αδειάζει από παιδιά, το πρόβλημα δεν είναι μόνο εκπαιδευτικό.
Είναι κοινωνικό και δημογραφικό.
Και φυσικά δεν μπορούμε να ξεχνάμε τους ηλικιωμένους ανθρώπους που μένουν πίσω.
Πολλοί ζουν μόνοι και χρειάζονται την παρουσία και τη στήριξη της Αυτοδιοίκησης.
Χρειάζονται κοινωνικές υπηρεσίες, βοήθεια στο σπίτι, βοήθεια στις μετακινήσεις τους και πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.
Χρειάζεται να εξεταστεί πώς μπορούν να υπάρχουν πιο τακτικές επισκέψεις γιατρών στα χωριά, όπου αυτό είναι δυνατό και μέσα από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε ένας ηλικιωμένος να μη χρειάζεται κάθε φορά να μετακινείται στην πόλη για κάθε ανάγκη.
Και όπου είναι δυνατό και μέσα από τις αρμόδιες υπηρεσίες, να υπάρχει ακόμη και βοήθεια για την προμήθεια και παραλαβή των απαραίτητων φαρμάκων τους.
Δεν γίνεται να θυμόμαστε τους ηλικιωμένους μόνο όταν τους χαιρετάμε σε μια φωτογραφία.
Πρέπει να είμαστε δίπλα τους όταν πραγματικά μας χρειάζονται.
Τα χωριά χρειάζονται δρόμους, νερό, αποχέτευση όπου απαιτείται, καθαριότητα, φωτισμό, σωστή συγκοινωνία και καλύτερη σύνδεση με τα αστικά κέντρα.
Χρειάζονται γρήγορο και αξιόπιστο ίντερνετ, γιατί σήμερα ένας νέος άνθρωπος μπορεί να δουλεύει ακόμη και από το χωριό, αρκεί να έχει τις υποδομές και τις ευκαιρίες.
Χρειάζονται χώρους για τους νέους, γήπεδα, παιδικές χαρές, χώρους πολιτισμού και δραστηριότητες.
Χρειάζονται μια καθημερινότητα που να κάνει τον άνθρωπο να αισθάνεται ότι μπορεί να ζήσει καλά και όχι ότι πρέπει υποχρεωτικά να φύγει.
Και φυσικά χρειάζονται στήριξη και οι τοπικοί σύλλογοι.
Όχι μόνο όταν έρχεται μια γιορτή και χρειάζεται μια φωτογραφία.
Οι σύλλογοι είναι κομμάτι της κοινωνίας του χωριού. Είναι αυτοί που κρατούν τους ανθρώπους κοντά, που οργανώνουν δράσεις, που κρατούν ζωντανή την παράδοση και τον πολιτισμό.
Η Αυτοδιοίκηση πρέπει να τους στηρίζει ουσιαστικά και να συνεργάζεται μαζί τους, χωρίς όμως να μπερδεύονται οι ρόλοι.
Γιατί στο τέλος μια κοινωνία δεν είναι μόνο δρόμοι, κτίρια και έργα.
Είναι άνθρωποι.
Και είτε μιλάμε για μια μεγάλη πόλη είτε για ένα μικρό χωριό, το ζητούμενο είναι το ίδιο:
Να μπορεί ο άνθρωπος να ζήσει με αξιοπρέπεια στον τόπο του.
Δεν αρκεί να λέμε «να μείνουν οι νέοι στον τόπο τους».
Πρέπει να απαντήσουμε στο πιο απλό ερώτημα:
Γιατί να μείνουν;
Να έχουν δουλειά. Να μπορούν να κάνουν οικογένεια. Να έχουν σπίτι. Να έχουν σχολείο για τα παιδιά τους. Να έχουν γιατρό. Να έχουν υπηρεσίες. Να μπορούν να κάνουν μια επιχείρηση. Να μπορούν να καλλιεργήσουν τη γη τους. Να μπορούν να ασχοληθούν με την κτηνοτροφία. Να μπορούν να δουλέψουν από τον τόπο τους. Να μπορούν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους με ασφάλεια. Να μπορούν να αθληθούν, να ψυχαγωγηθούν και να συμμετέχουν στην κοινωνική ζωή.
Να μπορούν, τελικά, να χτίσουν τη ζωή τους στον τόπο που αγαπούν.
Αυτό είναι ανάπτυξη.
Όχι μια ακόμη φωτογραφία.
Και εδώ είναι που πρέπει να κριθεί κάθε δημόσιος άνθρωπος.
Όχι από το πόσες φωτογραφίες ανέβασε.
Όχι από το πόσες φορές εμφανίστηκε σε μια εκδήλωση.
Όχι από το πόσες αναρτήσεις έκανε για μια μικρή παρέμβαση.
Αλλά από το τι πραγματικά άλλαξε στη ζωή των ανθρώπων.
Από το αν δημιουργήθηκαν ευκαιρίες.
Από το αν λύθηκαν προβλήματα.
Από το αν στηρίχθηκαν οι οικογένειες.
Από το αν βοηθήθηκαν οι νέοι.
Από το αν στηρίχθηκαν οι εργαζόμενοι, οι παραγωγοί και οι μικροί επαγγελματίες.
Από το αν τα χωριά μας έμειναν ζωντανά.
Η φωτογραφία τελειώνει σε λίγα δευτερόλεπτα.
Η ανάρτηση ξεχνιέται.
Το έργο όμως μένει.
Η δουλειά φαίνεται.
Το αποτέλεσμα μένει στους ανθρώπους.
Γι’ αυτό η ενημέρωση πρέπει να συνοδεύει το έργο και όχι να αντικαθιστά το έργο.
Οι άνθρωποι δεν χρειάζονται μόνο να τους δείχνουν ότι κάποιος πέρασε από εκεί.
Χρειάζονται να ξέρουν ότι κάποιος νοιάστηκε, άκουσε, διεκδίκησε και έκανε κάτι για αυτούς.
Γιατί στο τέλος αυτό μένει.
Όχι πόσες φωτογραφίες ανέβηκαν.
Αλλά πόσα προβλήματα λύθηκαν.
Πόσοι νέοι έμειναν.
Πόσα παιδιά συνέχισαν να πηγαίνουν στο σχολείο του χωριού.
Πόσοι άνθρωποι βρήκαν δουλειά.
Πόσοι ηλικιωμένοι ένιωσαν ότι δεν είναι μόνοι.
Πόσες οικογένειες είπαν:
«Εδώ μπορώ να μεγαλώσω τα παιδιά μου».
Αυτό πρέπει να είναι ο στόχος.
Να κρατήσουμε ζωντανές τις γειτονιές μας.
Να κρατήσουμε ζωντανές τις πόλεις μας.
Να κρατήσουμε ζωντανά τα χωριά μας.
Να κρατήσουμε τους ανθρώπους στον τόπο τους.
Γιατί μια κοινωνία δεν αδειάζει μόνο όταν κλείσει ένα μαγαζί.
Αδειάζει όταν φύγουν οι άνθρωποι.
Και ένας τόπος δεν σώζεται με φωτογραφίες.
Σώζεται με ανθρώπους, δουλειά, σχέδιο και ευκαιρίες.
Τα χωριά μας, οι πόλεις μας και οι γειτονιές μας δεν ζητούν να τους χαρίσει κανείς τη ζωή.
Ζητούν να μπορούν να ζήσουν.
Και οι νέοι μας δεν ζητούν να τους χαρίσει κανείς το μέλλον.
Ζητούν μια ευκαιρία να το χτίσουν στον τόπο τους.
Ας τους τη δώσουμε.
Γιατί τελικά, όταν σβήσουν οι κάμερες και σταματήσουν οι αναρτήσεις, αυτό που θα μείνει είναι ένα μόνο πράγμα:
Τι κάναμε πραγματικά για τον τόπο μας και για τους ανθρώπους του.
Και αυτό δεν χρειάζεται φωτογραφία για να το αποδείξει.
Φαίνεται στη ζωή των ανθρώπων.
Απόστολος Ι. Καλλιανίδης
Από Ρυάκιο Κοζάνης
Προβολή αναφερόμενου κειμένου
