ΔΕΗ-AWS: Γιατί το data center της Κοζάνης ταιριάζει με όσα ζητά πλέον η Κομισιόν

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αλλάζει τους κανόνες για την ανάπτυξη των data centers, και το νέο πλαίσιο ταιριάζει με το mega data center που σχεδιάζουν ΔΕΗ και AWS στον Άγιο Δημήτριο. Η πρόσβαση σε νέα παραγωγή ΑΠΕ, τα μακροχρόνια PPAs, οι υφιστάμενες ενεργειακές υποδομές και η περιορισμένη χρήση νερού συνδέονται άμεσα με τα κριτήρια που εισάγει το νέο ευρωπαϊκό rating. Η Κομισιόν περνά από το reporting σε δημόσιο label ενεργειακής και υδατικής απόδοσης και προετοιμάζει το επόμενο βήμα: υποχρεωτικά minimum performance standards για νέα και αναβαθμισμένα data centers.

Ειδικότερα η Κομισιόν πρότεινε ένα κοινό σύστημα αξιολόγησης για τα κέντρα δεδομένων με στόχο την αύξηση της διαφάνειας όσον αφορά τη χρήση ενέργειας και τη στήριξη της βιώσιμης ενσωμάτωσής τους στο ενεργειακό σύστημα της Ευρώπης.

Η  ΕΕ επιθυμεί να τριπλασιάσει τη δυναμικότητα των κέντρων δεδομένων της κατά τα επόμενα πέντε έως επτά έτη, όμως η ανάπτυξη αυτή δημιουργεί προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Εκτός από τη χρήση περισσότερης ενέργειας, η αύξηση των κέντρων δεδομένων θα μπορούσε να ασκήσει πρόσθετη πίεση στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και στη χρήση φυσικών πόρων, όπως το νερό, και να συμβάλει στην αύξηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Για να περιοριστούν αυτές οι επιπτώσεις, είναι σημαντικό τα κέντρα δεδομένων να είναι υψηλής ενεργειακής απόδοσης και αποδοτικής χρήσης των υδάτων και να ενσωματώνονται με βιώσιμο τρόπο στο ενεργειακό σύστημα.

  Τα βιώσιμα, ευέλικτα και καλά σχεδιασμένα κέντρα δεδομένων που μπορούν να προσαρμόσουν τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας στις συνθήκες του δικτύου, μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του συνολικού κόστους του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, στη βελτίωση της σταθερότητας του δικτύου και στην ενσωμάτωση περισσότερων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

 Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός για τη θέσπιση του κοινού συστήματος αξιολόγησης υπόκειται πλέον σε δίμηνη περίοδο ελέγχου από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πριν από την έναρξη ισχύος του. Οι συννομοθέτες έχουν το δικαίωμα να αντιταχθούν στην κατ’ εξουσιοδότηση πράξη που εκδίδει η Επιτροπή (π.χ. να αμφισβητήσουν την κατ’ εξουσιοδότηση εξουσία ή τη διαδικασία), αλλά δεν μπορούν να προτείνουν αλλαγές στο κείμενο.

Η διαβούλευση σχετικά με τα ελάχιστα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης για τα κέντρα δεδομένων λήγει στις 14 Δεκεμβρίου 2026.

Τα πρώτα σήματα βιωσιμότητας- labeling- για μεμονωμένα κέντρα δεδομένων αναμένεται να εμφανιστούν το 2027

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα του data center της ΔΕΗ  

  Το νέο Data Centre Energy Efficiency Package, πο παρουσίασε χθες η Κομισιόν,  μεταφέρει στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής ακριβώς εκείνα τα χαρακτηριστικά πάνω στα οποία έχει στηθεί το project της Δυτικής Μακεδονίας: πρόσβαση σε ενέργεια, προέλευση της ηλεκτρικής τροφοδοσίας, απόδοση της εγκατάστασης, κατανάλωση νερού και σχέση με το ηλεκτρικό σύστημα.

Το σημαντικότερο πλεονέκτημα είναι ότι το έργο δεν σχεδιάζεται ως ένα απομονωμένο data center που θα αναζητήσει εκ των υστέρων τις τεράστιες ποσότητες ενέργειας που χρειάζεται. Πίσω του βρίσκεται ένας μεγάλος ενεργειακός όμιλος, ο οποίος διαθέτει γη, υφιστάμενες ενεργειακές υποδομές και παράλληλα αναπτύσσει νέο χαρτοφυλάκιο καθαρής παραγωγής. Η πρώτη φάση προβλέπει ισχύ τροφοδοσίας 300 MW, με δυνατότητα επέκτασης έως το 1 GW, ενώ βάσει του MoU η AWS θα προμηθεύεται ενέργεια από τη ΔΕΗ μέσω μακροχρόνιων PPAs από ΑΠΕ. Την ίδια στιγμή, στη Δυτική Μακεδονία η ΔΕΗ σχεδιάζει περισσότερα από 3 GW καθαρής παραγωγής και περίπου 860 MW αποθήκευσης.

Αυτό έχει μεγαλύτερη αξία υπό το νέο πλαίσιο, επειδή η Κομισιόν δεν ενδιαφέρεται πλέον μόνο για το αν ένα data center δηλώνει ότι καταναλώνει πράσινη ενέργεια, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο την εξασφαλίζει. Το νέο label θα ξεχωρίζει την on-site παραγωγή, τα PPAs και τις Εγγυήσεις Προέλευσης και, ακόμη περισσότερο, θα δείχνει κατά πόσο αυτά συνδέονται με νέα καθαρή παραγωγική δυναμικότητα. Έτσι, εφόσον τα PPAs της AWS συνδεθούν με νέες μονάδες του χαρτοφυλακίου της ΔΕΗ, η κατανάλωση του data center μπορεί να συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη νέων ΑΠΕ και όχι απλώς με την αγορά πράσινων πιστοποιητικών.

Το δεύτερο πλεονέκτημα προκύπτει από την ίδια την τοποθεσία. Ο Άγιος Δημήτριος υπήρξε επί δεκαετίες ενεργειακός κόμβος μεγάλης κλίμακας, γεγονός που σημαίνει ότι η περιοχή ξεκινά με διαφορετικές προϋποθέσεις από μια τοποθεσία χωρίς ανεπτυγμένες ηλεκτρικές υποδομές. Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια αγορά όπου η διαθεσιμότητα ισχύος και η χωρητικότητα των δικτύων αποτελούν ήδη βασικό περιορισμό για νέα hyperscale projects. Παράλληλα, η Κομισιόν θέλει πλέον τα data centers να μπορούν, όπου είναι δυνατόν, να λειτουργούν όχι μόνο ως μεγάλα φορτία αλλά και ως ενεργοί συμμετέχοντες στο σύστημα, προσφέροντας υπηρεσίες ευελιξίας και σταθερότητας.

Στην ίδια λογική εντάσσεται και το τρίτο πλεονέκτημα, το νερό. Η ΔΕΗ έχει εκτιμήσει ότι η ετήσια κατανάλωση του mega data center δεν θα υπερβαίνει τα 400.000 κυβικά μέτρα, έναντι περίπου 30 εκατ. κυβικών μέτρων της αρχικά αδειοδοτημένης κατανάλωσης του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου. Ο σχεδιασμός βασίζεται σε κλειστό, ανακυκλούμενο κύκλωμα ψύξης, με αυξημένη χρήση νερού κυρίως σε περιόδους πολύ υψηλών θερμοκρασιών. Το στοιχείο αυτό αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα τώρα που η Κομισιόν μετατρέπει την αποδοτικότητα στη χρήση νερού σε ξεχωριστό κριτήριο βαθμολόγησης.

Ο σχεδιασμός του Αγίου Δημητρίου φαίνεται να βρίσκεται κοντά στη νέα ευρωπαϊκή φιλοσοφία: η ψηφιακή υποδομή να αναπτύσσεται μαζί με την ενεργειακή υποδομή και όχι εις βάρος της.

Τι επιδιώκει η Κομισιόν και τι αλλάζει για τα data centers

Η Κομισιόν επιχειρεί ουσιαστικά να προλάβει μια ενεργειακή πρόκληση πριν αυτή πάρει πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις. Το μεγαλύτερο μέρος της δυναμικότητας data centers που θα λειτουργεί στην Ευρώπη τις επόμενες δύο δεκαετίες πρόκειται να σχεδιαστεί μέσα στα επόμενα τρία έως πέντε χρόνια, την ώρα που η κατανάλωσή τους αυξάνεται ταχύτατα. Από 68 TWh ηλεκτρικής ενέργειας το 2024, η ζήτηση αναμένεται να φθάσει τις 114 TWh έως το 2030, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 3,2% της συνολικής ζήτησης ηλεκτρισμού της ΕΕ.

Γι’ αυτό η ευρωπαϊκή πολιτική περνά πλέον από τρία διαδοχικά στάδια. Το πρώτο ήταν το reporting, δηλαδή η υποχρέωση των μεγάλων εγκαταστάσεων να δηλώνουν στοιχεία για ενέργεια, νερό και βιωσιμότητα. Το δεύτερο είναι το κοινό ευρωπαϊκό rating και το δημόσιο label που θεσπίζεται τώρα. Και το τρίτο θα είναι η πιθανή θέσπιση Minimum Performance Standards, δηλαδή ελάχιστων προδιαγραφών που θα πρέπει να πληρούν στο μέλλον νέα και αναβαθμισμένα data centers.

Το πρώτο ευρωπαϊκό label θα εκδίδεται από τον Αύγουστο του 2027 και θα λειτουργεί ουσιαστικά ως ενεργειακή και περιβαλλοντική ταυτότητα κάθε εγκατάστασης. Για την ενεργειακή απόδοση θα χρησιμοποιείται ο δείκτης PUE, με επτά κλάσεις από Α έως G. Η κατηγορία Α αντιστοιχεί σε PUE έως 1,15, ενώ εγκαταστάσεις με PUE πάνω από 1,90 θα κατατάσσονται στην G. Παράλληλα θα υπάρχει ξεχωριστή κλίμακα για το νερό μέσω του δείκτη WUE, ώστε ένα data center να μπορεί να παρουσιάζει διαφορετική επίδοση στην ενέργεια και διαφορετική στο υδάτινο αποτύπωμα.

Ωστόσο, η μεγάλη αλλαγή βρίσκεται στο ότι η αξιολόγηση δεν θα σταματά στην ποσότητα της ενέργειας. Το label θα δείχνει από πού προέρχεται: από on-site ΑΠΕ, από PPAs, από Εγγυήσεις Προέλευσης ή από άλλες πηγές χαμηλών εκπομπών. Παράλληλα εισάγεται η έννοια της additionality, δηλαδή της πραγματικής συμβολής της κατανάλωσης ενός data center στην ανάπτυξη νέας καθαρής παραγωγής. Για τα PPAs, για παράδειγμα, θα διακρίνονται συμβάσεις που συνδέονται με μονάδες οι οποίες τέθηκαν σε λειτουργία ή αναβαθμίστηκαν ουσιαστικά την τελευταία δεκαετία.

Στο ίδιο πλαίσιο, η Κομισιόν θέλει να γνωρίζει αν ένα data center μπορεί να προσφέρει ευελιξία στο δίκτυο, μετακινώντας μέρος της κατανάλωσής του ή παρέχοντας υπηρεσίες που ενισχύουν τη σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος. Θα αποτυπώνεται επίσης αν η εγκατάσταση είναι waste heat reuse ready, δηλαδή αν έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να αξιοποιεί την απορριπτόμενη θερμότητα. Η Επιτροπή εκτιμά ότι, εάν επαναχρησιμοποιούνταν το 50% της θερμότητας των ευρωπαϊκών data centers, θα μπορούσε να καλυφθεί η ζήτηση θέρμανσης σχεδόν 4 εκατ. νοικοκυριών.

Το rating, πάντως, αποτελεί μόνο το ενδιάμεσο βήμα. Η Κομισιόν έχει ήδη ανοίξει τη διαδικασία για τα Minimum Performance Standards, με στόχο μελλοντικά όλα τα νέα ή αναβαθμισμένα data centers να επιτυγχάνουν ελάχιστες επιδόσεις σε ενέργεια, νερό, καθαρή τροφοδοσία, θερμότητα και υπηρεσίες προς το δίκτυο. Και το ενεργειακό όφελος μπορεί να είναι σημαντικό: σύμφωνα με τον IEA, ανάλογα μέτρα θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν σχεδόν 20 TWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως μόνο στην Ευρώπη.

www.worldenergynews.gr