Στην επίσκεψή σας το περασμένο καλοκαίρι μας μιλήσατε για την απόφαση της κυβέρνησης να ενεργοποιήσει την ρήτρα απολιγνιτοποίησης. Μάλιστα δεσμευθήκατε να μας ενημερώσετε αμέσως μετά το καλοκαίρι για την πορεία των ενεργειών σας και φθάσαμε Νοέμβριο!!!
Πρώτα οι μπαταρίες, τώρα το 50/50. Πόσες φορές ακόμα θα μας αφήσουν απ’ έξω;
Δύο ρυθμίσεις μέσα σε τέσσερις μήνες ζητούν ένα χαρτί που η Πολιτεία δεν έδωσε ποτέ στις ενεργειακές κοινότητες της Κοζάνης και της Φλώρινας. Η Ρήτρα Δίκαιης Μετάβασης υπάρχει ακριβώς για τέτοιες περιπτώσεις
Αυτές τις μέρες ψηφίζεται στη Βουλή το νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Ανάμεσα στις δεκάδες διατάξεις του υπάρχει μία που δεν ήταν στη δημόσια διαβούλευση και δεν αναφέρθηκε σε καμία από τις ανακοινώσεις για τα «20 σημεία» του νομοσχεδίου. Είναι το άρθρο 42. Για τη Δυτική Μακεδονία είναι ίσως το πιο ακριβό άρθρο ολόκληρου του νόμου.
Τι αλλάζει με το άρθρο 42
Από το 2022, με το άρθρο 98 του ν. 4951/2022, το κόστος των έργων επέκτασης του δικτύου, όπως ένα νέο Κέντρο Υπερυψηλής Τάσης (ΚΥΤ), μοιραζόταν. Το μισό το πλήρωναν οι παραγωγοί που συνδέονται σε αυτό και το άλλο μισό το αναλάμβανε το σύστημα. Το άρθρο 42 καταργεί αυτόν τον επιμερισμό. Το 50% μένει μόνο σε όσους έχουν ήδη υπογράψει σύμβαση σύνδεσης ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν ήδη Οριστική Προσφορά Σύνδεσης. Όλοι οι υπόλοιποι πληρώνουν το 100%.
Ποιοι δεν έχουν ούτε σύμβαση ούτε Οριστική Προσφορά; Τα κοινά αιτήματα των υποομάδων Γ2 και Γ4 στην Κοζάνη και τη Φλώρινα. Πίσω τους βρίσκονται πάνω από 60 ενεργειακές κοινότητες και πάνω από 1.000 οικογένειες της περιοχής, με ώριμα έργα κοντά στο 1 GW. Δεν άργησαν. Υπέβαλαν τα αιτήματά τους το 2021, με την καθοδήγηση του Υπουργείου. Τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου ο χώρος της υψηλής τάσης δόθηκε σε μία νύχτα στα 2 GW της ΔΕΗ και τα έργα μας επανασχεδιάστηκαν για σύνδεση μέσω νέου ΚΥΤ. Αυτό έγινε το 2022, τη χρονιά που θεσπίστηκε ο επιμερισμός 50%, και με αυτόν τον κανόνα γράφτηκαν τα επιχειρηματικά μας σχέδια. Από τότε, 4.319 MW στην Κοζάνη και τη Φλώρινα πήραν Οριστική Προσφορά. Οι Γ2 και Γ4 καμία.
Στην πράξη, ένα νέο ΚΥΤ κοστίζει περίπου 20 εκατ. ευρώ. Χωρίς τον επιμερισμό, κάθε μεγαβάτ επιβαρύνεται με 50 έως 100 χιλιάδες ευρώ επιπλέον, δηλαδή με 30% έως 55% περισσότερα ίδια κεφάλαια. Και αυτό έρχεται πάνω σε πληθωρισμό σχεδόν 29% από το 2020, κόστος κατασκευής αυξημένο κατά 27%, πέντε χρόνια εξόδων αναμονής και ταρίφα σταθερή στα 68,87 ευρώ τη μεγαβατώρα. Ακόμη κι αν, όπως ζητούν φορείς της αγοράς, ορόσημο γίνει η Οριστική Προσφορά αντί για τη σύμβαση, εμείς μένουμε πάλι απ’ έξω. Γιατί Οριστική Προσφορά δεν μας δόθηκε ποτέ.
Το ίδιο έργο το είδαμε το καλοκαίρι
Τον Ιούλιο, ο ν. 5325/2026 έδωσε κατά προτεραιότητα εξέταση, έως 3.800 MW, σε αιτήματα για μπαταρίες σε κοινό σημείο σύνδεσης που θα υποβάλλονταν έως τα τέλη Ιουλίου. Ήταν ακριβώς αυτό που χρειάζονται τα έργα μας: αποθήκευση, ώστε η ενέργεια του μεσημεριού να φτάνει στο δίκτυο το βράδυ, όταν την τιμή την ορίζει το φυσικό αέριο. Για να υποβάλεις όμως αίτημα, χρειαζόσουν Οριστική Προσφορά Σύνδεσης. Ξανά εκτός, για τον ίδιο λόγο.
Δύο ρυθμίσεις μέσα σε τέσσερις μήνες, με την ίδια λογική. Ως όριο ορίζεται ένα έγγραφο που μόνο η Πολιτεία μπορεί να εκδώσει και που σε εμάς δεν το εξέδωσε ποτέ. Η καθυστέρηση του κράτους γίνεται ποινή για τον πολίτη. Όσοι πέρασαν μπροστά κρατούν τα οφέλη. Όσοι περίμεναν, επειδή τους άφησαν να περιμένουν, πληρώνουν.
Δεν το λέμε μόνο εμείς. Η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής, στην έκθεσή της για το νομοσχέδιο, σημειώνει ότι το άρθρο 42 επηρεάζει αναδρομικά τις εκκρεμείς αιτήσεις και προτείνει μεταβατική διάταξη για όσους περιμένουν χωρίς δική τους υπαιτιότητα. Αν υπάρχει περίπτωση που ταιριάζει ακριβώς σε αυτή την περιγραφή, είναι οι ενεργειακές κοινότητες της Δυτικής Μακεδονίας.
Η ρήτρα υπάρχει. Ας εφαρμοστεί
Τον Ιούλιο, με πρωτοβουλία του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, θεσπίστηκε η Οριζόντια Ρήτρα Δίκαιης Μετάβασης (άρθρο 134 ν. 5317/2026). Προβλέπει ότι σε κάθε νομοθετικό και κανονιστικό μέτρο μπορούν να τίθενται ειδικά κριτήρια και προτεραιότητες υπέρ των περιοχών δίκαιης μετάβασης, όπως η Κοζάνη και η Φλώρινα. Ήταν ένα σωστό μήνυμα προς τον τόπο που σήκωσε πρώτος το βάρος της απολιγνιτοποίησης. Τώρα είναι η ώρα να αποκτήσει περιεχόμενο. Και δύσκολα θα βρεθεί πιο καθαρή περίπτωση για να εφαρμοστεί.
Δεν ζητάμε νέο προνόμιο. Ζητάμε να ισχύσουν για εμάς οι κανόνες με τους οποίους σχεδιάσαμε. Ορόσημο να είναι η αίτηση, όχι η υπογραφή που η ίδια η Πολιτεία καθυστερεί.
Τι θα είχαμε κερδίσει όλοι
Υπάρχει και μια πλευρά που αφορά κάθε νοικοκυριό. Η χονδρική τιμή του ρεύματος ξεπέρασε ξανά αυτές τις μέρες τα 300 ευρώ τη μεγαβατώρα. Τα έργα μας έχουν ταρίφα με αμφίδρομη σύμβαση (ΣΕΔΠ). Όταν η αγορά είναι χαμηλότερα από την ταρίφα, ο παραγωγός λαμβάνει τη διαφορά. Όταν είναι υψηλότερα, την επιστρέφει. Ο παραγωγός δεν κερδίζει από τις αιχμές. Η διαφορά γυρίζει στον Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ και από εκεί στους καταναλωτές. Γι’ αυτό και η Ευρώπη αποφάσισε ότι από το 2027 η στήριξη νέων φωτοβολταϊκών και αιολικών θα δίνεται υποχρεωτικά με τέτοιες αμφίδρομες συμβάσεις.
Το 2022, όταν η τιμή των φωτοβολταϊκών κινήθηκε κατά μέσο όρο κοντά στα 210 ευρώ, κάθε GW με ταρίφα σαν τη δική μας θα επέστρεφε πάνω από 200 εκατ. ευρώ μέσα σε έναν χρόνο. Αν ο χειμώνας που έρχεται φέρει έστω τις μισές τιμές του 2022, το ίδιο GW επιστρέφει περίπου 50 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Αυτό είναι περίπου το μέγεθος των έργων Γ2 και Γ4 που περιμένουν. Αν οι όροι σύνδεσης είχαν δοθεί εγκαίρως, σήμερα θα λειτουργούσαν και θα ήταν μέρος του αναχώματος απέναντι στις υψηλές τιμές. Με μπαταρίες, θα έδιναν ενέργεια και τις βραδινές ώρες, όταν το ρεύμα είναι ακριβότερο.
Και αν οι τιμές μείνουν χαμηλές; Τότε ο καταναλωτής έχει φθηνό ρεύμα ούτως ή άλλως, ενώ η ταρίφα, που δεν αναπροσαρμόζεται με τον πληθωρισμό, αξίζει κάθε χρόνο λιγότερο. Είναι μια ασφάλεια που φθηναίνει με τον χρόνο. Και την αφήνουμε στο συρτάρι.
Αφήστε τα έργα να γίνουν
Οι άνθρωποι αυτοί κλήθηκαν το 2020 να πρωταγωνιστήσουν στη μετάβαση του τόπου τους. Επένδυσαν τις οικονομίες τους, τήρησαν κάθε προθεσμία, πέρασαν τέσσερις παρατάσεις και κάθε αλλαγή κανόνων. Σήμερα τους ζητείται να πληρώσουν διπλάσιο κόστος σύνδεσης και τους κλείνει ο δρόμος προς την αποθήκευση, για ένα χαρτί που δεν τους δόθηκε ποτέ. Διπλάσιο κόστος σύνδεσης, συν πληθωρισμός, συν έξοδα αναμονής, συν ακριβότερη κατασκευή, δεν είναι δίκαιη μετάβαση.
Ζητάμε από την Κυβέρνηση και τους βουλευτές της περιοχής, όσο το νομοσχέδιο είναι ακόμη στη Βουλή:
- Να ενεργοποιηθεί η Ρήτρα Δίκαιης Μετάβασης για την Κοζάνη και τη Φλώρινα, ώστε ο επιμερισμός 50% να συνεχίσει να ισχύει για τα έργα με αίτημα σύνδεσης έως το τέλος του 2022, μαζί με τα κοινά αιτήματα Γ2 και Γ4, ανεξάρτητα από το πότε θα εκδοθεί η Οριστική Προσφορά ή θα υπογραφεί η σύμβαση.
- Με την ίδια Ρήτρα, να μπορούν τα κοινά αιτήματα Γ2 και Γ4 να προσθέσουν μπαταρίες με τους όρους που δόθηκαν στους άλλους, με προθεσμία που θα μετρά από την έκδοση των δικών τους όρων σύνδεσης.
- Οριστικούς όρους σύνδεσης τώρα, με σαφή σειρά, δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα και ρεαλιστικές προθεσμίες ετοιμότητας, ώστε τα έργα να χρηματοδοτηθούν και να κατασκευαστούν.
Οι όροι σύνδεσης δεν κοστίζουν ούτε ένα ευρώ στον προϋπολογισμό. Ο τόπος που σήκωσε πρώτος το βάρος της απολιγνιτοποίησης δεν μπορεί να είναι και ο τόπος όπου οι ντόπιοι πληρώνουν διπλά για να συνδεθούν στο δίκτυο από το οποίο πέρασαν μπροστά τους όλοι οι άλλοι. Δώστε μας όρους σύνδεσης και αφήστε τα έργα να γίνουν.
Φώτης Ζυγούρης
Πρώην Πρόεδρος του Συνδέσμου Επενδυτών Φωτοβολταϊκών Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας (ΣΕΦΠΕ ΔΜ)
