Στὴν ἀποστολικὴ περικοπὴ ἀπὸ τὴν πρὸς Ἐφεσίους ἐπιστολὴ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος μᾶς προτρέπει νὰ ζοῦμε μὲ ὁλοκληρωμένη ταπεινοφροσύνη. Πράγματι ἡ ταπεινοφροσύνη, ἡ ταπεινότητα τοῦ φρονήματός μας, ἡ μετριοφροσύνη, εἶναι ἀπαραίτητη στὴν ζωή μας.
Ὑπόδειγμα ταπεινοφροσύνης ἦταν ὁ ἴδιος ὁ Χριστός. Ὁ Ὕψιστος Θεὸς ταπεινώθηκε καὶ ἔγινε ἄνθρωπος. Ὄχι μόνον ἐνανθρώπησε, ἀλλὰ ἔγινε καὶ δοῦλος˙ δοῦλος καταδικασμένος σὲ θάνατο καὶ μάλιστα σὲ θάνατο ἀτιμωτικό, ὅπως ἦταν ὁ σταυρικός. Τίποτε ὑψηλότερο ἀπὸ τὸν Ὕψιστο Θεό˙ τίποτε χαμηλότερο ἀπὸ τὸν Σταυρωμένο. Ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ταπεινώθηκε καὶ ἔφθασε στὸ πιὸ χαμηλὸ σκαλοπάτι.
Ὅλη ἡ ζωή Του ἦταν μέσα στὴν ταπεινοφροσύνη. Ἔζησε ἄσημος σ’ ἕνα κακόφημο χωριό, στὴ Ναζαρέτ˙ μέσα σὲ μιὰ οἰκογένεια πτωχική. «Ἦν ὑποτασσόμενος» στὸν Ἰωσὴφ καὶ στὴν Παρθένο Μαρία. Ἦταν φίλος ἁμαρτωλῶν καὶ τελωνῶν˙ δηλαδή, τῶν καταφρονημένων. Ἀρνοῦνταν τὶς τιμὲς τῶν ἀνθρώπων. Στὴν Ἰερουσαλὴμ εἰσῆλθε ἐπευφημούμενος ἀπὸ τὸν λαό, ἀλλὰ πάνω σὲ πουλάρι. Ποτὲ δὲν βγῆκε ἀπὸ τὸ στόμα Του λόγος ὑπερηφάνειας. Βίωνε τὴν περιφρόνηση τῆς πνευματικῆς ἐλὶτ τῶν Ἰουδαίων, οἱ ὁποῖοι ἔδειχναν τὴν καταφρόνιά τους στοὺς Γαλιλαίους. Εἶχε τὴν παρρησία νὰ δώσει τὸ μάθημα ζωῆς, ὅτι εἶναι ταπεινὸς στὸ φρόνημα. Ὅταν μετὰ ἀπὸ τὸν χορτασμὸ τῶν πεντακισχιλίων θέλησαν νὰ τὸν κάνουν βασιλιά, ἔφυγε στὸ ὄρος γιὰ νὰ προσευχηθεῖ. Ὅταν ἔβλεπε ὅτι, χωρὶς τὴ θέλησή Του, προκαλοῦνταν ὁ φθόνος τῶν ἐχθρῶν Του, ἔφευγε, γιὰ νὰ “παρηγορήσει” τὴν ζήλειά τους. Μὲ πόση ταπείνωση ἀποδεχόταν τὶς συκοφαντίες καὶ ὑπερβολικὲς κατηγορίες τῶν φαρισαίων! Πόσο ἐκτέθηκε στὸ ὄνειδος καὶ στὴν περιφρόνηση!
Ὁ Κύριός μας, λοιπόν, ποὺ ἔζησε μὲ ταπεινὸ φρόνημα, Αὐτὸς μᾶς καλεῖ νὰ ζοῦμε μὲ τὸ ἴδιο βίωμα. Οἱ ταπεινόφρονες ἔχουν τὴν εὐλογία τοῦ Θεοῦ. Σ’ αὐτοὺς στρέφει τὸ σπλαχνικό Του βλέμμα ὁ Θεός. Τὴν προσευχή τους εἰσακούει. Αὐτοὶ ἀπολαμβάνουν τὴν παρουσία τοῦ Θεοῦ. Ὁ Θεὸς στοὺς ὑπερήφανους ἀντιτάσσεται. Στοὺς ταπεινοὺς, ὅμως, δίνει τὴ χάρι Του. Αὐτοὺς ἐξυψώνει. Αὐτοὺς παρηγορεῖ καὶ στηρίζει στὶς θλίψεις τους. Ἐνῶ ὁ ταπεινόφρων μιμεῖται τὸν Χριστό, ὁ ὑπερήφανος ποιόν μιμεῖται; Ἂς ἀκούσομε μία ἱστορία ἀπὸ τὴ σοφία τῶν ἀσκητῶν τῆς ἐρήμου.
Κάποτε ὁ σατανᾶς ἐμφανίσθηκε μπροστὰ στὸν Αἰγύπτιο ἀσκητὴ Μακάριο. Πρόθεσή του ἦταν νὰ τὸν κάνει νὰ λιποψυχήσει. Τοῦ εἶπε:
Ὅ,τι κάνεις ἐσύ, τὸ κάνω κι’ ἐγώ. Ἐσὺ νηστεύεις κι’ ἐγὼ δὲν τρώω ποτὲ σὰν ἄυλο πνεῦμα ποὺ εἶμαι. Κάνεις ὁλονυχτίες, ἀλλὰ κι’ ἐγὼ ἐπίσης δὲν κλείνω μάτι. Σκέπτεσαι ὁλοένα τὸν Θεό, ἀλλὰ κι’ ἐγὼ Αὐτὸν ἔχω στὸν νοῦ μου, πολεμώντας τὰ τέκνα Του. Τότε ὁ Μακάριος τοῦ ἀπάντησε: Μπορεῖς νὰ κάνεις ὅλα ὅσα κάνω. Ἕνα μονάχα δὲν μπορεῖς. Νὰ ἔχεις ταπεινοφροσύνη.
Ἔχουμε ὅμως καὶ ἄλλα παραδείγματα ταπεινοφρόνων Ἀγίων. Ἔχουμε τὸν Ἀβραάμ, τὸν Μωυσῆ, τὸν Δαυίδ, τὸν Ἰώβ, τὸν Ἠσαΐα, τὸν Ἰερεμία, τὸν Ἰωάννη τὸν Βαπτιστή. Ταπεινόφρων, ἀλλὰ καὶ πιστός, ἦταν ὁ ἑκατόνταρχος τῆς Καπερναούμ, ὁ ὁποῖος εἶπε στὸν Κύριο ὅτι δὲν χρειαζόταν νὰ ἔλθει στὸ σπίτι του, γιὰ νὰ θεραπεύσει τὸν δοῦλο του.
Ἔχουμε τὸν Ἀπόστολο Παῦλο. Ὁ ταπεινόφρων ἀπόστολος ἔλεγε ὅτι δὲν ἦταν ἄξιος νὰ λέγεται ἀπόστολος˙ ὅτι ἦταν ὁ ἐλαχιστότερος ὅλων τῶν ἁγίων˙ ὁ πρῶτος ἀπὸ τοὺς ἁμαρτωλούς.
Ἀλλὰ καὶ ἡ φύση καὶ ἡ ζωὴ δὲν μᾶς δίνει παραδείγματα; Τὸ ἀηδόνι κελαηδάει τόσο γλυκά. Ὅμως πότε; Μόνον ὅταν ὅλα γύρω του εἶναι σιωπηλὰ καὶ αὐτὸ εἶναι κρυμμένο. Ὁ κορυδαλλὸς πετάει ψηλά. Ὅμως ποῦ κάνει τὴ φωλιά του; Στὰ χαμηλότερα μέρη. Πότε τὸ πλοῖο βυθίζεται βαθύτερα στὴ θάλασσα; Ὅταν εἶναι φορτωμένο. Ποιά κλαδιὰ τοῦ δένδρου λυγίζουν πιὸ χαμηλά; Ὅσα εἶναι φορτωμένα μὲ καρπούς.
Ἡ ταπεινοφροσύνη εἶναι πολὺ μεγάλη ἀρετή. Χωρὶς αὐτήν, καὶ τὶς ἄλλες ἀρετὲς νὰ ἔχουμε, εἴμαστε σὰν ἐκεῖνον ποὺ μεταφέρει ἕνα κιβώτιο μὲ πολύτιμη σκόνη, ἀλλὰ χωρὶς κάλυμμα. Ὁ σφοδρὸς ἄνεμος θὰ σκορπίσει τὴν πολύτιμη σκόνη. Ἡ ταπεινοφροσύνη εἶναι ἕνα πράγμα παράξενο. Τὴ χάνουμε, μόλις σκεφθοῦμε ὅτι τὴν ἔχουμε. Ὅσο πιὸ καλὰ τὴν κρύβουμε μέσα μας, τόσο πιὸ πολὺ τὴ διατηροῦμε. Δὲν τὴν ἐπιδεικνύουμε. Μόνη της φαίνεται.
Γιὰ νὰ γίνουμε μεγάλοι, πρέπει νὰ γίνουμε μικροί. Γιὰ νὰ γίνουμε μεγαλύτεροι, πρέπει νὰ γίνουμε μικρότεροι. Καὶ γιὰ νὰ γίνουμε πολὺ μεγάλοι, πρέπει νὰ γίνουμε ἐλάχιστοι.
Ὁ ταπεινόφρων σκύβει χαμηλά, ἀλλὰ μπροστὰ στὸν Θεὸ στέκεται ψηλά. Σκύβει καὶ “πλένει”, ἀνακουφίζει τὸν πόνο τῶν ἀνθρώπων˙ ὅπως ὁ Κύριος ἔσκυψε καὶ ἔπλυνε τὰ πόδια τῶν μαθητῶν Του, ἀκόμη καὶ τοῦ Ἰούδα. Τὸ ὑπόδειγμά του εἶναι ὁ Χριστός, ὁ ὁποῖος δὲν ἦλθε γιὰ νὰ τὸν ὑπηρετήσουν, ἀλλὰ γιὰ νὰ ὑπηρετήσει. Σημασία ἔχει ὄχι πόσους ὑπηρέτες ἔχουμε, ἀλλὰ πόσους ὑπηρετήσαμε.
Ἡ ἐξουσία δὲν καθιστᾶ τὸν ἄνθρωπο μεγαλύτερο. Δὲν τοῦ δίνει τὸ δικαίωμα νὰ ἀλαζονεύεται καὶ νὰ ὑπερηφανεύεται. Ὅσο μεγάλος εἶσαι, τόσο νὰ ταπεινώνεις τὸν ἑαυτό σου, μᾶς λέγει ἡ Παλαιὰ Διαθήκη. Ὅσο καὶ ἂν κάποιος ἀποκτᾶ μεγαλύτερη ἐξουσία ἢ ἐπιτυγχάνει μεγαλύτερες νίκες, παραμένει ὁ ἴδιος σωματικά. Ἡ σκιά του δὲν μεγαλώνει. Αὐτὸ ὑπενθύμιζε ὁ βασιλιὰς τῆς Σπάρτης, ὁ Ἀρχίδαμος, στὸν βασιλιὰ τῆς Μακεδονίας, στὸν Φίλιππο, τὸν πατέρα τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου.
Ὑπερήφανος ὁ Φίλιππος γιὰ τὶς νίκες του στοὺς πολέμους, δέχθηκε ἕνα γράμμα ἀπὸ τὸν Ἀρχίδαμο: «Φίλιππε, κοίτα τὴ σκιά σου στὸν ἥλιο. Θὰ διαπιστώσεις ὅτι δὲν ἔγινε καθόλου μεγαλύτερη ἀπ’ ὅ,τι ἦταν πρὶν ἀπὸ τὶς νίκες σου».
Ἡ ταπεινοφροσύνη εἶναι ἡ πιὸ ρεαλιστικὴ πράξη. Ἔτσι τὴ χαρακτήριζε ὁ Βενιαμὶν Φραγκλίνος: «Ἡ ταπεινοφροσύνη εἶναι τὸ καλύτερο καὶ ἀσφαλέστερο εἶδος ρεαλισμοῦ ἀπ’ ὅσα γνώρισα».
Ἂς ζοῦμε, λοιπόν, ἀδελφοί μου, μὲ φρόνημα ταπεινό, γιὰ νὰ μᾶς ὑψώσει ἐν καιρῷ ὁ Κύριος τῆς δόξης.
Ἀμήν.












































