1. Εισαγωγή

Η χώρα μας, το 2023, εξαρτιόταν σε πολύ υψηλό βαθμό (82,3% ) από εισαγόμενους πόρους στο συνολικό ενεργειακό της ισοζύγιο έναντι του μ.ο. της ΕΕ-27 (60,1%), ενώ οι αντίστοιχοι βαθμοί το 2010 ήταν 75,15% και 57,4%. Οι εξελίξεις στον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν για τον έλεγχο των φθηνών ενεργειακών πηγών, πετρελαίου και φυσικού αερίου (φ.α.) των χωρών του περσικού κόλπου, κι όχι μόνο, αναμένεται να διαμορφώσουν δυσμενείς συνθήκες στην παγκόσμια και άρα και στην ανοχύρωτη ελληνική οικονομία σε βάθος χρόνου. Κατά συνέπεια, πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες αξιοποίησης των ποικίλων εγχώριων ενεργειακών πόρων τηρώντας πάντα τις δεσμεύσεις της χώρας απέναντι στην Ε.Ε.-27 και σε άλλους διεθνείς οργανισμούς. Ωστόσο, η πρόωρη απολιγνιτοποίηση της χώρας οδηγεί σε οριστική απαξίωση λιγνιτικών κοιτασμάτων αξίας δεκάδων δις ευρώ και 51.500 στρεμμάτων πολύ εύφορης εν δυνάμει γεωργικής γης στη Δυτική Μακεδονία, όπως επεξηγείται στη συνέχεια.

2. Ιστορικό

Σε εφαρμογή της οδηγίας 2010/75/ΕΕ, για τον περιορισμό των εκπομπών ρύπων από ιπτάμενα στερεά σωματίδια και αέρια οξείδια του θείου και αζώτου (SO2, NΟx), που παράγονται από την καύση λιγνίτη στους ατμοηλεκτρικούς σταθμούς (ΑΗΣ) της ΔΕΗ στη Δ. Μακεδονία, η ΔΕΗ αποφάσισε (Δ.Σ. ΔΕΗ ΑΕ 28/ 23-10-2013) κι η χώρα δεσμεύτηκε στην ΕΕ-28 για:

α) Την οριστική απόσυρση των ΑΗΣ Καρδιάς 1220 MW και ΑΗΣ Αμυνταίου 600 MW, το αργότερο στα τέλη 2023, περιορίζοντας τη λειτουργία τους στην 8ετία 2016 έως και 2023 στο 1/3 της κανονικής λειτουργίας.

β) Την υλοποίηση των απαραίτητων περιβαλλοντικών επενδύσεων στις πέντε (5) μονάδες του ΑΗΣ Αγ. Δημητρίου (ΑΗΣΑΔ) 1585 MW ώστε να συνεχιστεί η λειτουργία στις μονάδες Νο1 και Νο2 έως το 2029, στις Νο3 και Νο4 έως το 2030 και στη Νο5 έως το 2040. Τα έργα αυτά υλοποιήθηκαν στην περίοδο 2015 έως 2021 δαπανώντας πάνω από €100 εκ. Έτσι, και με τις εξαρχής περιβαλλοντικά συμβατές μονάδες Μελίτη Φλώρινας (330 MW) και τη νέα μονάδα Πτολ/δα 5 (660 MW), προβλέπονταν συνέχιση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (Η.Ε.) στη Δ. Μακεδονία μετά το 2023 έως το 2050, με φθίνουσα κλιμακωτά λειτουργία επτά (7) λιγνιτικών μονάδων ονομαστικής ισχύος 2575 MW για την κάλυψη ζωτικών αναγκών του ελληνικού ηλεκτρικού ισοζυγίου (Η.Ι.).

3. Πρόωρη απολιγνιτοποίηση και συνέπειες

Παρά τα πιο πάνω, ο νεοεκλεγείς στις 7 Ιουλ. 2019 πρωθυπουργός κ. Μητσοτάκης, εξήγγειλε στις 23 Σεπ. 2019 την πρόωρη απολιγνιτοποίηση της Ελλάδας το αργότερο έως το 2028, αποκρύβοντάς το προεκλογικά από τον ελληνικό λαό και, κυρίως, χωρίς αυτό να επιβάλλεται από καμιά δέσμευση προς την Ε.Ε.-27, αφού χώρες που αξιοποιούν δικά τους λιγνιτικά κοιτάσματα για παραγωγή Η.Ε. όπως, Γερμανία, Πολωνία, Τσεχία κ.α., συνεχίζουν την λειτουργία των ΑΗΣ μέχρι το 2038 έως 2049 κατά περίπτωση, ενώ, ακόμη και η Ιταλία ανακοίνωσε πρόσφατα παράταση της λειτουργίας ανθρακικών μονάδων της με εισαγόμενο (!!) άνθρακα έως το 2038. Παράλληλα, συνεχίζεται παγκόσμια η χρήση γαιανθράκων για ηλεκτροπαραγωγή όπως, π.χ. στην Κίνα όπου κατασκευάζονται έως και το 2027 νέες ανθρακικές μονάδες που θα λειτουργούν έως ~2060, αλλά και στις ΗΠΑ, Ρωσία, Ινδία κ.α. Οι καταστροφικές συνέπειες της πρόωρης και βίαιης απολιγνιτοποίησης στη χώρα αναλύονται στη διαδικτυακή δημοσίευση του υπογράφοντα το παρόν, (σχετ.

Νο1), για κάθε ενδιαφερόμενο όπου, επίσης, προτείνονται συγκεκριμένα μέτρα για την άρση των καταστροφικών συνεπειών, τόσο στη χώρα, όσο και ιδιαίτερα στην οικονομία και στην κοινωνία της Δ. Μακεδονίας. Στο κείμενο που ακολουθεί επισημαίνονται τα εξής:

α) Δραστική μείωση (-81,7%) της συνεισφοράς του εγχώριου λιγνίτη στο Η.Ι. της χώρας από 14.907 GWh (2018) σε 2.723 GWh (2025), εκτίναξη (135,2%) της παραγωγής Η.Ε. από ανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) από 11.112 GWh (2018) σε 26.136 GWh (2025), αλλά συγχρόνως και σημαντική αύξηση (56,3%) του εισαγόμενου φ.α. από 14.136 GWh (2018) σε 22.095 GWh (2025). Τελικά, αυξήθηκαν οι εισαγόμενοι ηλεκτρενεργειακοί πόροι, φ.α., πετρέλαιο για τα μη διασυνδεδεμένα νησιά και οι εισαγωγές Η.Ε. που ξεπερνούσαν το 50% της εγχεόμενης (προσφοράς) Η.Ε. στο δίκτυο συνολικά στην 6ετία 2019 έως και 2025. Αντίθετα, π.χ. στη 10ετία 1996 έως και 2005 καλύπτονταν το ~ 80% των αναγκών του Η.Ι. από εγχώριους πόρους, λιγνίτη 70%, υδροηλεκτρικά – ΥΗΣ 10% και η χώρα μας είχε τη φθηνότερη Η.Ε. στην τότε Ε.Ε.-15

β) Απαξίωση 505 εκ. τον εκμεταλλεύσιμων λιγνιτικών αποθεμάτων στη Δ. Μακεδονία με μέση κατώτερη θερμογόνα ικανότητα 1.380 kcal/kg, ισοδύναμων με ~ 500 εκατ. βαρέλια πετρελαίου αξίας, ανάλογα με την τιμή του πετρελαίου, $35 έως και πάνω από $50 δις.

γ) Απώλεια της δυνατότητας για ασφαλή και αξιόπιστη παραγωγή Η.Ε. από εγχώριο λιγνίτη, για πάμφθηνη τηλεθέρμανση στον αστικό άξονα Κοζάνη – Πτολ/δα – Αμύνταιο, καθώς και παράλληλα για σημαντικές εν δυνάμει εξωηλεκτρικές χρήσεις του λιγνίτη όπως, π.χ. στον πρωτογενή τομέα ως οργανοχουμικού λιπάσματος και εδαφοβελτιωτικού κλπ.

δ) Πρωτοφανής αύξηση της τιμής της Η.Ε. στην ελληνική χρηματιστηριακή αγορά μετά τον Αυγ. 2021 στο υψηλότερο επίπεδο των χωρών της Ε.Ε.-27, όπως φαίνεται στο πιο κάτω διάγραμμα του ΑΔΜΗΕ για την περίοδο ΔΕΚ 2014 – ΜΑΡ 2026.

Διάγραμμα του ΑΔΜΗΕ για τη μεσοσταθμική τιμή αγοράς Η.Ε. ( ΔΕΚ 2014 – ΜΑΡ 2026)

Η εκτίναξη της τιμής της Η.Ε. οφείλεται στη σκόπιμη επιλογή του τρόπου λειτουργίας (target model) της αγοράς Η.Ε. από τα μέσα του 2021 με προσφορές ωριαίων τιμών κλπ., χωρίς δυνατότητα σύναψης συμβολαίων μακράς διάρκειας μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών Η.Ε. Έτσι, «διέρχεται» το ~90% της Η.Ε. από τη χρηματιστηριακή αγορά, ενώ σε όλες σχεδόν τις χώρες της Ε.Ε. -27 βρίσκεται κάτω από 30%, (σχετ. Νο5). Τονίζεται, ιδιαίτερα, ότι καθ’ όλο το 2022 με τις υψηλές τιμές του εισαγόμενου φ.α., όλες οι λιγνιτικές μονάδες της ΔΕΗ ήταν φθηνότερες από τις μονάδες φ.α., ωστόσο προτάσσονταν η λειτουργία των ακριβότερων μονάδων με φ.α. περιορίζοντας στο ελάχιστο τη λειτουργία των λιγνιτικών ΑΗΣ. Η πρακτική αυτή εξυπηρέτησε άμεσα το ολιγοπώλιο της αγοράς Η.Ε., δηλ. του μπλοκ του εισαγόμενου φ.α., μηδέ και της ιδιωτικής ΔΕΗ ΑΕ εξαιρουμένης, με αποτέλεσμα τη μειωμένη ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας και τη σχετική φτωχοποίηση της συντριπτικής πλειοψηφίας των καταναλωτών Η.Ε.

ε) Τεράστια επιβάρυνση των ελλειμμάτων στο εμπορικό ισοζύγιο από τις δαπάνες για την εισαγωγή φ.α. όπως, π.χ. το έλλειμμα ρεκόρ 38,37 δις ευρώ το 2022, που αναγνώρισε με σχετικές δηλώσεις του και ο κ. Μητσοτάκης στις 18 ΙΑΝ 2024 στο Νταβός της Ελβετίας.

4. Παθογένειες του ηλεκτρικού ισοζυγίου

Επισημαίνονται στον αναγνώστη οι μόνιμες παθογένειες του Η.Ι. της Ελλάδας, δλδ η μεγάλη μεταβλητότητα της παραγωγής Η.Ε. από ανανεώσιμες πηγές (ΑΠΕ), ιδιαίτερα από αιολικά (Α/Γ), η μη αξιοποίηση αδιάλειπτων πηγών όπως η γεωθερμία και η βιομάζα παρά το πλούσιο εγχώριο δυναμικό, η αδυναμία οικονομικής αποθήκευσης ικανών ποσοτήτων Η.Ε. στο διασυνδεδεμένο σύστημα (Δ.Σ.) και η μικρή συγκριτικά ισχύς των ηλεκτρικών διασυνδέσεων με τις γειτονικές χώρες για ανταλλαγές Η.Ε. Δυστυχώς, η ριζική επίλυση των παθογενειών του ελληνικού Η.Ι. αλλά και της Βαλκανικής απαιτεί τεράστιες επενδύσεις και χρόνο 10ετιών. Άραγε, γνώριζε ο κ. Μητσοτάκης τις παθογένειες του Η.Ι. όταν εξήγγειλε την πρόωρη απολιγνιτοποίηση έως το 2028; Ήδη, η πρόωρη απολιγνιτοποίηση εξελίχθηκε σε βίαιη, αφού η διοίκηση της ΔΕΗ ΑΕ, με ιδιωτική από το 2022 μετοχική πλειοψηφία, ανακοίνωσε την παύση λειτουργίας των ΑΗΣ μέσα στο 2026, ακόμη και της νεότατης και υπερσύγχρονης Πτολ/δα 5, την οποία θα «μετατρέψει» (sic!) σε μονάδα φ.α., (σχετ. No2).

Επισημαίνεται, ότι η Ελλάδα από το 2018, δεν υστερούσε ως προς το δείκτη – ποσοστό των ΑΠΕ στη μικτή τελική κατανάλωση ενέργειας συγκριτικά με το μ.ο. των χωρών της Ε.Ε.-27. Ενδεικτικά, το 2023, οι ΑΠΕ συμμετείχαν (%) κατά 25,3 έναντι 24,6 του μ.ο. της Ε.Ε.-27. Όμως, οι επιμέρους δείκτες της χώρας ανά τομέα ως προς τους μ.ο. της Ε.Ε.-27( σε παρένθεση) ήταν, στον ηλεκτρισμό 48,2 (45,3), στη θέρμανση και ψύξη 35,4 (26,2) και στις μεταφορές 3,9 (10,8), (πηγή: eu energy in figures-MJAB25001ENN, σελ. 126 και 127). Τελικά, δηλ. η χώρα μας υστερεί δραματικά στον εξηλεκτρισμό των μεταφορών, γεγονός που εξυπηρετεί άμεσα τα επιχειρηματικά συμφέροντα του μπλοκ των καυσίμων (θαλάσσιες μεταφορές, διυλιστήρια κ.α.) καθώς και των εταιρειών κατασκευής και εκμετάλλευσης των οδικών μεταφορών (διόδια κλπ), με τις υψηλές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (CO2) από τα οχήματα πάσης φύσεως.

Έτσι, οι αρμόδιοι «φωστήρες» βρήκαν την εύκολη λύση της βίαιης απολιγνιτοποίησης, επικαλούμενοι τις αυξημένες εκπομπές CO2 των λιγνιτικών ΑΗΣ αγνοώντας ότι ο λιγνίτης δεν ανταγωνίζεται τις ΑΠΕ αλλά το εισαγόμενο φ.α. που ευθύνεται για τις πολύ υψηλές τιμές της Η.Ε. στη χώρα μας, όπως προαναφέρθηκε.

5. Επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία της Δυτικής Μακεδονίας

Οι τραγικές επιπτώσεις στην οικονομία και στην κοινωνία της Δ. Μακεδονίας από την πρόωρη και βίαιη απολιγνιτοποίηση αποκαλύπτονται από τα ακόλουθα δεδομένα:

α) Μισθολογική επιδείνωση σε όρους απόκλισης από τον μέσο όρο της ΕΕ κατά 78 θέσεις στην ευρωπαϊκή κατάταξη, από την 143η θέση το 2009 στην 221η θέση το 2022 ανάμεσα σε 237 περιφέρειες της Ε.Ε.-27, χωρίς ορατές προοπτικές ανάκαμψης αλλά χειροτέρευσης. Ειδικότερα, σημειώθηκε δραστική μείωση του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε όρους αγοραστικής δύναμης στη Δ. Μακεδονία ως προς το μ.ο. της Ε.Ε.-27, από το 85% το 2009 στο 48% το 2024, ενώ της Αττικής διατηρήθηκε πρακτικά στα ίδια επίπεδα, 95% και 94% αντίστοιχα. Σημειώνεται, ότι στην 30ετία 1980 έως 2010 η λιγνιτοενεργειακή δραστηριότητα συνέβαλλε πάνω από 30% στη σύνθεση του ΑΕΠ της Δ. Μακεδονίας.

β) Καταλυτική αποσάθρωση του κοινωνικού ιστού της Δ. Μακεδονίας, αφού μειώθηκε ο πληθυσμός της πάνω από 11% στην τελευταία 10ετία, τη μεγαλύτερη από τις περιφέρειες της χώρας, με τους νέους, δλδ τις (ανα)παραγωγικές ηλικίες να μεταναστεύουν για εργασία στο εσωτερικό ή και στο εξωτερικό. Σχετικά, στη 2ετία 2020 – 22 ο δείκτης θανάτων ανά γέννηση στη Δ. Μακεδονία ήταν 2,40, ο μεγαλύτερος στη χώρα που είχε μέσο δείκτη 1,68. Οι τραγικές αυτές εξελίξεις ήταν προβλέψιμες για τις δεδομένες παθογένειες του Η.Ι., είχαν δε επισημανθεί έγκαιρα στο διαδίκτυο, π.χ. στις 17 ΟΚΤ. 2019, (σχετ. Νο3). «…Έτσι, είναι προφανές, ότι η απόφαση για την οριστική παύση λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων το 2028 παραπέμπει στην εικόνα της χώρας μας να πριονίζει, προς την πλευρά του κορμού, το κλαδί πάνω στο οποίο κάθεται, δλδ. η πτώση είναι δεδομένη, τα συντριπτικά όμως κατάγματα και τον ακρωτηριασμό θα τα υποστεί η Δ. Μακεδονία με τη δυσχερέστατη οικονομική κατάσταση και την παρεπόμενη κοινωνική αποδιάρθρωση που θα περιέλθει».

6. Ποιοι ευνοούνται από την πρόωρη και βίαιη απολιγνιτοποίηση

Από την πρόωρη και βίαιη απολιγνιτοποίηση, εκτός από τα συμφέροντα του μπλοκ του φ.α., όπως προαναφέρθηκε, ευνοούνται σκανδαλωδώς:

6.1 Η περίπτωση της RWE στο Ορυχείο Αμυνταίου

Η γερμανική εταιρεία RWE που με μερίδιο 51% στη συνεργασία της με τη ΔΕΗ(49%), εγκαθιστά μεγαΦ/Β πάρκο ισχύος 940 MW σε έκταση 21.000 στρ στο Oρ. Αμυνταίου. Ειδικότερα, η δραστηριότητα αυτή προβλέφτηκε στο νέο Ν.4759/2020, αναφέρεται δε και στη νέα Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), Α. Π.: ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/41170/2952, ημ/νία 16/04/2024, σελ. 18, για το Ορ. Αμυνταίου. Όμως, τούτο δεν προβλέπονταν στην αμέσως προηγούμενη ΑΕΠΟ, ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/33466/2301/07.04.2021 για το Ορ. Αμυνταίου, αφού με τον αδειοδοτημένο τότε σχεδιασμό στη συνολική έκταση των 44.450 στρ. για το 2030 θα αποδίδονταν περίπου 20.800 στρ. σε γεωργικές καλλιέργειες, 21.600 στρ. για τεχνητές φυτείες με δασικά είδη και σε έκταση 2.050 στρ. θα δημιουργούνταν λίμνες. Στην εικόνα Νο1 φαίνονται οι περιοχές εγκατάστασης Φ/Β πάρκων. Πρόκειται για οριζόντιες και παραοριζόντιες εν δυνάμει πολύ εύφορες εκτάσεις του ορυχείου Αμυνταίου – Λακκιάς, οι οποίες προορίζονταν για αγροτοκτηνοτροφικές δραστηριότητες στον πρωτογενή τομέα και απαξιώνονται οριστικά με την εγκατάσταση των Φ/Β πάρκων.

Διευκρινίζεται, ότι στη Β.Α. πλευρά της εικόνας εγκαταστάθηκε Φ/Β πάρκο σε αδιατάρακτη περιοχή του Πεδίου Λακκιάς που καθιστά αδύνατη τη μελλοντική εκμ/ση του υποκειμένου λιγνιτικού κοιτάσματος. Διευκρινίζεται, επίσης, ότι στο τελικό κενό εκσκαφής του Ορ. Αμυνταίου, στη Β.Δ. πλευρά της εικόνας δημιουργείται σταδιακά η βαθύτερη (~150 μ) ελληνική λίμνη, όγκου ~ 500 εκ. κυβ. μέτρων ανανεούμενου νερού, από την οποία θα εξασφαλίζονταν αδιάλειπτα η άρδευση των 21.000 στρ. γεωργικής γης, εάν δεν δεσμεύονταν για Φ/Β πάρκα.

Εικ. 1: Φ/Β πάρκα στις εκτάσεις του Ορυχείου Αμυνταίου – Λακκιάς της ΔΕΗ ΑΕ (ΑΠΡ. 2026)

Για τον ιστορικό του μέλλοντος, η διοίκηση της RWE επισκέφτηκε τον κ. Μητσοτάκη στις 15 ΟΚΤ 2019, είκοσι δύο (22) μόλις μέρες μετά την εξαγγελία της πρόωρης απολιγνιτοποίησης, στη συνέχεια ψηφίστηκε ο Ν. 4759/2020, ακόμη και από τους επτά (7) δυτικομακεδόνες βουλευτές της συμπολίτευσης, όπου στο άρθρο 156 προβλέπει τη δυνατότητα εγκατάστασης Φ/Β σταθμών σε εκτάσεις των ορυχείων που προορίζονταν για γεωργικές ή και δασικές καλλιέργειες. Ακόμη, στις 7 Οκτ. 2021 ανακοινώθηκε η συνεργασία της RWE με τη ΔΕΗ και στις 6 Δεκ. 2021 συναντήθηκε ο πρωθυπουργός στο μέγαρο Μαξίμου με το Δ/ντα Σύμβουλο της RWE κ. Μarkus Kredder για το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των έργων με τη ΔΕΗ Ανανεώσιμες κ.α. Προφανώς, η ΔΕΗ δεν αντιμετώπιζε κανένα πρόβλημα τεχνολογίας, εμπειρίας κλπ. να προχωρήσει μόνη της στην εγκατάσταση μεγαΦ/Β πάρκων, π.χ. σε άγονες εκτάσεις του δημοσίου στην ευρύτερη Δ. Μακεδονία ή και σε άλλες περιοχές της χώρας. Προς τι, λοιπόν, η “προσφορά” εκτάσεων του Ορ. Αμυνταίου χάριν της γερμανικής RWE;

6.2 Η περίπτωση της ΔΕΗ ΑΕ στα Ορυχεία Πτολεμαΐδας

Η ΔΕΗ ΑΕ, με ιδιωτική μετοχική πλειοψηφία από το 2022, που απαλλάχτηκε από τις δαπάνες για την αποκατάσταση και απόδοση για επανακαλλιέργεια 51.500 στρ., δλδ. 21.000 στρ. στο Ορ. Αμυνταίου και 30.500 στρ. για εγκατάσταση μεγαΦ/Β πάρκων στα Ορ. Πτολ/δας, όπως προβλέπεται στην νέα Α. Π.: ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/18894/1245 (20/02/2024). Ωστόσο, στην προηγούμενη ΑΕΠΟ/ΥΠΕΚΑ, 9-11-2011, Αρ. Πρ. οικ. 133314/2929 διατίθεντο μόλις 4.000 στρ. για ζώνη καινοτομίας (ΑΠΕ κ.α.), σύμφωνα με τον Πιν. 6.3-2: Χρήσεις γης στην προς αδειοδότηση περιοχή μετά την ολοκλήρωση και παύση της δραστηριότητας (πηγή: ΔΕΗ ΑΕ) της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) Ορυχείων Πτολ/δας. Στην εικόνα Νο2 επισημαίνονται οι θέσεις εγκατάστασης Φ/Β πάρκων στις εκτάσεις των ορυχείων περιοχής Πτολ/δας. Πρόκειται, επίσης, για οριζόντιες και παραοριζόντιες εν δυνάμει πολύ εύφορες εκτάσεις, αποκατεστημένες, προς αποκατάσταση και αδιατάρακτες περιοχές, όπου δεν θα αναπτυχθούν εξορυκτικές εργασίες λόγω της απολιγνιτοποίησης.

Ειδικότερα, τα λιγνιτικά κοιτάσματα που απαξιώνονται πλήρως από την εγκατάσταση Φ/Β πάρκων σε αδιατάρακτες περιοχές, βρίσκονται στην περιοχή βόρεια της Ποντοκώμης στη Ν.Δ. πλευρά της εικόνας, όπου θα αναπτύσσονταν το Ν.Δ. Πεδίο και στη Ν.Α. πλευρά της εικόνας, όπου θα επεκτείνονταν μελλοντικά το Ν. Πεδίο.

Εικ. 2: Φ/Β πάρκα στις εκτάσεις των Ορυχείων της ΔΕΗ ΑΕ περιοχής Πτολ/δας (ΝΟΕ 2025)

Επομένως, η εσπευσμένη εγκατάσταση Φ/Β πάρκων σε αδιατάρακτες περιοχές στόχευε άμεσα στην αδυναμία μελλοντικής εκμετάλλευσης του υποκείμενου λιγνίτη. Εν κατακλείδι, η ΔΕΗ ΑΕ στερεί τη μελλοντική απασχόληση χιλιάδων ανέργων στον πρωτογενή αγροτοδιατροφικό τομέα στη Δ. Μακεδονία, αφού δεσμεύει οριστικά δεκάδες χιλιάδες στρέμματα εν δυνάμει αρδεύσιμων πολύ εύφορων εκτάσεων για μεγαΦ/Β πάρκα συνολικής ισχύος 2.130 MW. Συγχρόνως, απαξιώνει συνειδητά τον πρωτογενή τομέα, αφού γνωρίζει πλήρως την υψηλή γονιμότητα των εδαφών αυτών από την ειδική μελέτη του Εθνικού Ιδρύματος Αγροτικών Ερευνών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε, Θεσ/νίκη 2010), κι όχι μόνο, όταν η χώρα εισάγει, π.χ. πάνω από 80% των αναγκών της σε βόειο κρέας και γαλακτοκομικά.

6.3 Παραδείγματα από Γερμανία και Βουλγαρία

Τονίζεται, ιδιαίτερα, ότι στις αποκατεστημένες εκτάσεις των λιγνιτωρυχείων της RWE στη Γερμανία επιβλήθηκε από την τοπική αυτοδιοίκηση η παραγωγική αξιοποίησή τους στον πρωτογενή τομέα, παρά τις απέραντες πεδινές εκτάσεις της χώρας αυτής! Έτσι, με τα προ 10ετίας στοιχεία της RWE στις λιγνιτικές εκμ/σεις της στη Β. Ρηνανία – Βεστφαλία (RWE Power The post-mining landscape Recultivation in the Rhineland), σε περιοχή επέμβασης 290.000 στρ., είχαν αποκατασταθεί 200.000 στρ. με 51,5% για γεωργικές καλλιέργειες, 36,5% για δάση, 3,8% για λίμνες και 8,2% για άλλες χρήσεις. Ενδεικτικά, στην εικόνα Νο3 φαίνεται η αποκατεστημένη περιοχή των ορυχείων της RWE στη ζώνη από Β.Δ. προς Ν.Α. μεταξύ FRIMMERSDORF και HORREM στη Β. Ρηνανία – Βεστφαλία τον ΟΚΤ 2025, ενώ συνεχίζεται η λειτουργία των τεράστιων επιφανειακών λιγνιτωρυχείων GARZWEILER και Elsdorf (γνωστό και ως ορυχείο Hambach).

Παρατηρούμε, ακόμη, τη μεγάλη έκταση των αυτόνομων γεωργικών εκμεταλλεύσεων στην περιοχή αποκατάστασης των ορυχείων, οι οποίες καλύπτουν μερικές εκατοντάδες στρ. η κάθε μια ενισχύοντας την οικονομικότητά τους, σε αντίθεση με το πολύ μικρότερο μέγεθος των παρακείμενων ιδιωτικών γεωργικών εκμεταλλεύσεων εκτός της ζώνης των ορυχείων.

Εικ. 3: Αποκατεστημένη περιοχή των ορυχείων της γερμανικής RWE στη ζώνη από Β.Δ. προς Ν.Α. μεταξύ FRIMMERSDORF και HORREM.

Επιπρόσθετα, στη γειτονική μας Βουλγαρία το συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας κατήργησε τις νομοθετικές αλλαγές που έγιναν πριν από 2 χρόνια και επέτρεπαν την εγκατάσταση Φ/Β πάρκων σε καλλιεργήσιμες γεωργικές εκτάσεις, όπως δημοσιεύτηκε στο διαδίκτυο ( novinite στις 2 Μαΐου 2025). Να, λοιπόν, που Γερμανοί και Βούλγαροι σηματοδοτούν το δρόμο του αγώνα στους δυτικομακεδόνες, έστω και στο «και πέντε», για να ανακτήσουν «γην και ύδωρ», δλδ τις εύφορες εκτάσεις και τα νερά των ορυχείων της ΔΕΗ για αξιοποίησή τους στον πρωτογενή τομέα, όπως προβλέπονταν στις ΑΕΠΟ που καταργήθηκαν από τους κυβερνώντες.

7. Αντί Επιλόγου

Αντιγράφουμε από άρθρο του κ. Μητσοτάκη (Financial Times, ΟΚΤ 2025): « … Η απανθρακοποίηση είναι ζωτικής σημασίας, αλλά δεν είναι ο μόνος στόχος. Αν πρέπει να αποδεχθούμε κάποιες εκπομπές για λίγο περισσότερο για να σώσουμε τις βιομηχανίες μας ή να διατηρήσουμε την κοινωνική συνοχή, ας το κάνουμε». Επομένως, ο κ. Μητσοτάκης ομολογεί πως η πρόωρη απολιγνιτοποίηση ήταν λανθασμένη πολιτική στον τομέα της Η.Ε. Ωστόσο, εάν πραγματικά εννοεί τα πιο πάνω, τότε θα έπρεπε ο ίδιος να παρατείνει (χθες) την απολιγνιτοποίηση σε βάθος χρόνου για τους περιβαλλοντικά συμβατούς λιγνιτικούς ΑΗΣ, δλδ ΑΗΣΑΔ 3,4 και 5, νέα Πτολ/δα 5 και Μελίτη, σύμφωνα με τα πρότυπα των χωρών της Ε.Ε.-27 ( Γερμανία, Πολωνία, Τσεχία κ.α.), που θα αξιοποιούν γαιάνθρακες για παραγωγή Η.Ε. μέχρι την περίοδο 2038 έως και 2049. Ενδεικτικά, π.χ. η παράταση της λειτουργίας της νέας μονάδας Πτολ/δα 5 έως το 2049 θα συμβάλει στην οικονομικότητα της Η.Ε. και στην ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας, όπως αναλύεται διεξοδικά στη δημοσίευση, (σχετ. Νο4), από τους Ν.

Χατζηαργυρίου, καθηγητή ΕΜΠ, πρώην αντιπρόεδρο της ΔΕΗ ΑΕ και Άρη Δημέα Δρ. ΕΜΠ. Ακόμη, οφείλει να προβεί άμεσα στη μετεγκατάσταση των μεγαΦ/Β πάρκων από τις εκτάσεις των ορυχείων σε άγονες εκτάσεις του δημοσίου στη Δ. Μακεδονία ή και σε άλλες περιοχές. Έτσι, απελευθερώνονται οι πολύ εύφορες οριζόντιες – παραοριζόντιες αποκατεστημένες και αδιατάρακτες εκτάσεις των ορυχείων της ΔΕΗ για σύγχρονες αποδοτικές αγροτικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητες. Αυτό επιτάσσει το εθνικό συμφέρον και η κοινή λογική στην υπερχρεωμένη χώρα μας. Προέχει και επείγει η αξιοπρεπής επιβίωση των 250.000 κατοίκων της Δ. Μακεδονίας κι όχι τα υπερκέρδη των νεοφεουδαρχών της Η.Ε. και των ξένων funds που διαφεντεύουν τη ΔΕΗ, ούτε των εταιριών των Big Tech που με το αφήγημα της τεχνητής νοημοσύνης επιταχύνουν το κλείσιμο του ΑΗΣ Αγ. Δημητρίου για την εγκατάσταση Data Center (σχετ. Νο 2).

Με απλά λόγια, οι δυτικομακεδόνες με τους αγώνες τους πρέπει να απαιτήσουν από τους κυβερνώντες την αυτοδύναμη παραγωγική οικονομική ανάπτυξη και κοινωνική ανάταξη της περιοχής που καταρρακώθηκαν από το επιτελικό υπερσυγκεντρωτικό κράτος με την πρόωρη και βίαιη απολιγνιτοποίηση.

ΧΡΗΣΤΟΣ Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ, Μηχανικός Μεταλλείων – Μεταλλουργός Ε.Μ.Π τ. Δ/ντης ΛΚΔΜ/ΔΕΗ ΑΕ και τ. μέλος ΔΣ ΔΕΗ ΑΕ
Κοζάνη 02 ΜΑΙ 2025

Σχετικά

Νο 1: «Προκρούστεια κλίνη για τη Δυτική Μακεδονία η πρόωρη απολιγνιτοποίηση», από Χρ. Γ. Παπαγεωργίου, 22 Νοεμβρίου 2025 (kozan.gr).

Νο2: « ΔΕΗ ΑΕ (ιδιωτική), Πρόωρη Απολιγνιτοποίηση και Mega Data Center: το Τυρί και η ….Φάκα στη Δυτική Μακεδονία!», 8/05/2025, από Χρ. Γ. Παπαγεωργίου https://kozan.gr/archives/621686 .

Νο 3: «ΑΠΟΛΙΓΝΙΤΟΠΟΙΗΣΗ(2028) – ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΣΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ Δ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ» – vetonews.gr , kozan.gr, 17-10-2019, από Χρ. Γ. Παπαγεωργίου).

Νο 4: “Η συμβολή της μονάδας “Πτολεμαΐδα V” στην ενεργειακή ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας και στην οικονομικότητα λειτουργίας του συστήματος, energypress. gr, 26/ 07/ 2022” (από τους Ν. Χατζηαργυρίου, καθηγητή ΕΜΠ, πρώην αντιπρόεδρο της ΔΕΗ ΑΕ και Άρη Δημέα Δρ. ΕΜΠ, Κύριο Ερευνητή Smart Rue).

Νο 5: « ΕΛΛΑΔΑ 2025 – Αδιέξοδη Ηλεκτρενεργειακή Πολιτική – Δυτική Μακεδονία Ώρα Μηδέν !», https://kozani.tv/index.php/120093, 23/02/2025, από Χρ. Γ. Παπαγεωργίου.