Πριν από λίγες ημέρες η στήλη έγραφε: «Δεν είναι οι εκσκαφείς. Είναι το μήνυμα της κοινωνίας», αναλύοντας χαρακτηριστικά τι σημαίνει αυτό. Κι όσο περνούν οι ημέρες, τόσο περισσότερο επιβεβαιώνεται ότι εκεί βρίσκεται η ουσία της συζήτησης. Όσοι επιχειρούν να αποδομήσουν την αντίδραση της κοινωνίας λέγοντας ή γράφοντας για παράδειγμα ότι «και στο Αμύνταιο διαλύθηκαν μηχανήματα με την ίδια διαδικασία» ή ότι «τότε ήταν απλά μια διαδικασία – που δεν αντέδρασε κανένας – και τώρα έγινε επανάσταση», στην πραγματικότητα ενισχύουν ένα από τα βασικά συμπεράσματα της Χύτρας, που αναφέρθηκαν στο προηγούμενο σχόλιο. Ακριβώς αυτό είναι το θέμα. Κάποιοι προσπαθούν να αποδομήσουν την αντίδραση της κοινωνίας μπαίνοντας αποκλειστικά στο τεχνικό κομμάτι. Αν οι εκσκαφείς ήταν λειτουργικοί ή όχι. Αν μπορούσαν να ξαναχρησιμοποιηθούν ή όχι. Λες κι αυτό είναι το ουσιαστικό ζήτημα. Είναι σαν να συζητάς για το θερμόμετρο ενώ ο ασθενής είναι στο κρεβάτι. Μπορεί να έχει ενδιαφέρον αν το θερμόμετρο έδειξε σωστά ή λάθος έναν βαθμό. Όμως το πραγματικό ερώτημα είναι γιατί ο ασθενής έχει πυρετό. Στην περίπτωση της Δυτικής Μακεδονίας, οι εκσκαφείς ήταν το θερμόμετρο. Ο πυρετός είναι η αγωνία για το μέλλον.
Αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα, από κάποιους πρώην κυβερνητικούς συνδικαλιστές, σε αυτή την πολύ κρίσιμη στιγμή για την περιοχή μας. Ενώ γνωρίζουν πολύ καλά γιατί μια εικόνα τριών παροπλισμένων εκσκαφέων προκάλεσε τέτοια συναισθηματική φόρτιση, επιμένουν να κάνουν τεχνική ανάλυση για το αν οι μπουλντόζες είχαν ακόμη αξία χρήσης. Η στήλη το σημείωσε από την πρώτη στιγμή, ότι η συζήτηση δεν είναι για τα σίδερα, αλλά για όσα συμβολίζουν τα σίδερα, διότι προέβλεψε, εκ των προτέρων, ότι κάποιοι θα απαντούν στο τεχνικό ερώτημα και θα αποφεύγουν το πραγματικό. Ας συνειδητοποιήσουν όλοι και κυρίως στην κυβέρνηση πως από εδώ και πέρα δεν θα είναι οι εκσκαφείς. Δεν θα είναι οι καμινάδες. Δεν θα είναι τα ορυχεία. Όσο η περιοχή αισθάνεται ότι συρρικνώνεται, όσο η αγορά βλέπει λιγότερο χρήμα να κυκλοφορεί, όσο οι νέοι συνεχίζουν να φεύγουν κι όσο οι απαντήσεις για το μέλλον παραμένουν θολές, κάθε εικόνα που θυμίζει το τέλος της λιγνιτικής εποχής θα προκαλεί όλο και μεγαλύτερη αντίδραση. Ακόμη κι αν αύριο αφαιρέσουν τις πινακίδες από ένα παλιό Unimog, θα υπάρξουν αντιδράσεις και κάποιοι θα επιμείνουν να εξηγούν γιατί οι πινακίδες έπρεπε να αφαιρεθούν. Θα συζητούν ξανά τη λεπτομέρεια και θα χάνουν την ουσία. Γιατί το θέμα δεν είναι οι πινακίδες. Γιατί η συζήτηση δεν αφορά πλέον τα μηχανήματα. Αφορά την ανασφάλεια μιας κοινωνίας που βλέπει γύρω της να κλείνει ένας κύκλος δεκαετιών χωρίς να έχει πειστεί ότι ανοίγει ένας νέος. Κι όσο αυτή η αίσθηση παραμένει ζωντανή, τόσο θα μεγαλώνει και η ένταση των αντιδράσεων.
Γι’ ακόμη μια φορά λοιπόν. Δεν είναι οι εκσκαφείς. Είναι το μήνυμα της κοινωνίας.
Η Χύτρα
